दिवाळीचे 5 दिवस का साजरे केले जातात? धनत्रयोदशी ते भाऊबीज यांचे महत्त्व
दिवाळी हा आपला सर्वांचा आवडता सण आहे. दिवाळी म्हटले की आपल्याला पणत्या, आकाशकंदील, रांगोळी, फराळ आणि नवीन कपडे आठवतात. लहान मुले दिवाळीची खूप वाट बघत असतात.
दिवाळी हा दिव्यांचा आणि आनंदाचा सण आहे. दिवाळी पाच दिवस साजरी केली जाते. या पाच दिवसांना वेगवेगळे महत्त्व आहे.
धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन, दिवाळी पाडवा आणि भाऊबीज असे दिवाळीचे पाच दिवस आहेत. चला, या प्रत्येक दिवसाचे महत्त्व जाणून घेऊया.
1. धनत्रयोदशी – धन आणि आरोग्याचा दिवस.
धनत्रयोदशी हा दिवाळीचा पहिला दिवस असतो.
या दिवशी भगवान धन्वंतरी आणि माता लक्ष्मी यांची पूजा केली जाते. असे मानले जाते की समुद्रमंथनातून भगवान धन्वंतरी अमृताचा कलश घेऊन बाहेर आले होते.
या दिवशी लोक नवीन भांडी, सोने किंवा चांदी खरेदी करतात. घर स्वच्छ करतात आणि दारासमोर रांगोळी काढतात.
धनत्रयोदशीचे महत्त्व :
- घरात सुख आणि समृद्धी यावी.
- सर्वांना चांगले आरोग्य मिळावे.
- घरात आनंद आणि शांती राहावी.
2. नरक चतुर्दशी – वाईटावर चांगल्याचा विजय मिळवणे
नरक चतुर्दशी हा दिवाळीचा दुसरा दिवस आहे. याला छोटी दिवाळी असेही म्हणतात.
नरकासुर नावाचा एक राक्षस होता. तो लोकांना खूप त्रास देत असे. भगवान श्रीकृष्णाने त्याचा वध करून लोकांना त्याच्या त्रासातून मुक्त केले. म्हणून हा दिवस आनंदाने साजरा केला जातो.
या दिवशी आपण पहाटे लवकर उठतो. अंगाला तेल आणि उटणे लावून अभ्यंगस्नान करतो. नवीन कपडे घालतो आणि घरासमोर दिवे लावतो.
नरक चतुर्दशीचे महत्त्व :
- वाईटावर चांगल्याचा विजय.
- वाईट विचार सोडून चांगले विचार करणे.
- स्वच्छ आणि आनंदी राहणे.
- नवीन दिवसाची चांगली सुरुवात करणे.
3. लक्ष्मीपूजन – धन आणि आनंदाचा दिवस
लक्ष्मीपूजन हा दिवाळीतील महत्त्वाचा दिवस आहे. या दिवशी माता लक्ष्मी आणि भगवान गणेश यांची पूजा केली जाते.
माता लक्ष्मी ही धन आणि समृद्धीची देवता मानली जाते. भगवान गणेश हे बुद्धीचे देवता आहेत.
या दिवशी आपण घर स्वच्छ करतो. दारात सुंदर रांगोळी काढतो. घरात आकाशकंदील पणत्या आणि दिवे लावतो. संध्याकाळी सर्वजण एकत्र येऊन लक्ष्मीपूजन करतात.
असे मानले जाते की भगवान श्रीराम चौदा वर्षांचा वनवास संपवून अयोध्येत परत आले. त्यांच्या स्वागतासाठी लोकांनी घराघरांत दिवे लावले होते.
लक्ष्मीपूजनाचे महत्त्व :
- घरात सुख आणि समृद्धी यावी.
- सर्वांना चांगली बुद्धी मिळावी.
- घरात आनंद आणि प्रेम राहावे.
- अंधार दूर होऊन प्रकाश यावा.
4. दिवाळी पाडवा – प्रेम आणि आनंदाचा दिवस
दिवाळीचा चौथा दिवस म्हणजे पाडवा.
या दिवशी पती-पत्नी एकमेकांना ओवाळतात आणि भेटवस्तू देतात. एकमेकांवरील प्रेम आणि आदर व्यक्त करतात.
या दिवसाला बलिप्रतिपदा असेही म्हणतात. राजा बळी हा खूप दानशूर राजा होता. भगवान विष्णूंनी वामन अवतार घेऊन त्याला तीन पावले जमीन मागितली, अशी पौराणिक कथा आहे.
या दिवशी व्यापारी लोक नवीन हिशेब सुरू करतात.
दिवाळी पाडव्याचे महत्त्व :
- पती-पत्नीमधील प्रेम वाढते.
- एकमेकांचा आदर केला जातो.
- नवीन कामाची सुरुवात केली जाते.
- दान आणि मदतीचे महत्त्व समजते.
5. भाऊबीज – भाऊ-बहिणीच्या प्रेमाचा दिवस
भाऊबीज हा दिवाळीचा पाचवा दिवस आहे.
आली आली दिवाळी
बहीण भावाला ओवाळी
हा दिवस भाऊ आणि बहिणीच्या प्रेमाचा सण आहे. या दिवशी बहीण आपल्या भावाला घरी बोलावते. त्याच्या कपाळावर कुंकवाचा टिळा लावते आणि औक्षण करते.
बहीण आपल्या भावाला दीर्घायुष्य लाभावे अशी प्रार्थना करते. भाऊ आपल्या बहिणीला भेटवस्तू देतो.
या दिवसाला यमद्वितीया असेही म्हणतात. यमराज आपल्या बहीण यमुनेला भेटायला गेले होते. यमुनेने त्यांचे प्रेमाने स्वागत केले होते, अशी कथा सांगितली जाते.
भाऊबीजेचे महत्त्व :
- भाऊ-बहिणीचे प्रेम वाढते.
- एकमेकांची काळजी घेतली जाते.
- नात्यात प्रेम आणि विश्वास वाढतो.
- कुटुंबातील नाती घट्ट होतात.
दिवाळीच्या पाच दिवसांची माहिती
| दिवस | सण | महत्त्व |
|---|---|---|
| पहिला दिवस | धनत्रयोदशी | धन आणि आरोग्य |
| दुसरा दिवस | १)नरक चतुर्दशी | वाईटावर चांगल्याचा विजय |
| तिसरा दिवस | २)लक्ष्मीपूजन | सुख आणि समृद्धी |
| चौथा दिवस | ३)दिवाळी ४)पाडवा | पती-पत्नीचे प्रेम |
| पाचवा दिवस | ५)भाऊबीज | भाऊ-बहिणीचे प्रेम |
पर्यावरणपूरक दिवाळी कशी साजरी करावी?
दिवाळी आनंदाने साजरी करताना पर्यावरणाची काळजी घेणेही गरजेचे आहे.
- जास्त फटाके फोडू नयेत.
- मातीच्या पणत्या लावाव्यात.
- घर आणि परिसर स्वच्छ ठेवावा.
- गरजू लोकांना मदत करावी.
- अन्न वाया घालवू नये.
- पक्षी आणि प्राण्यांना त्रास होणार नाही याची काळजी घ्यावी.
निष्कर्ष
दिवाळी हा आनंदाचा आणि प्रकाशाचा सण आहे. या सणाचे पाचही दिवस आपल्याला चांगल्या गोष्टी शिकवतात.
धनत्रयोदशी आपल्याला आरोग्याचे महत्त्व सांगते. नरक चतुर्दशी वाईटावर चांगल्याचा विजय शिकवते. लक्ष्मीपूजन सुख आणि समृद्धीचा संदेश देते. पाडवा प्रेम आणि आदर शिकवतो. तर भाऊबीज भाऊ-बहिणीचे प्रेम वाढवते.
म्हणून आपण दिवाळीचा सण आनंदाने, प्रेमाने आणि सर्वांची काळजी घेऊन साजरा केला पाहिजे.
सर्वांना दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा! 🪔
दिवाळीविषयी महत्त्वाचे प्रश्न व उत्तरे
प्रश्न 1. दिवाळी हा सण किती दिवस साजरा केला जातो?
उत्तर : दिवाळीचा सण पाच दिवस साजरा केला जातो.
प्रश्न 2. दिवाळीचा पहिला दिवस कोणता?
उत्तर : धनत्रयोदशी हा दिवाळीचा पहिला दिवस आहे.
प्रश्न 3. धनत्रयोदशीला कोणाची पूजा केली जाते?
उत्तर : भगवान धन्वंतरी आणि माता लक्ष्मी यांची पूजा केली जाते.
प्रश्न 4. नरक चतुर्दशीला कोणाचा वध झाला होता?
उत्तर : भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केला होता, अशी पौराणिक कथा आहे.
प्रश्न 5. नरक चतुर्दशीला कोणते स्नान केले जाते?
उत्तर : अभ्यंगस्नान केले जाते.
प्रश्न 6. लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी कोणाची पूजा करतात?
उत्तर : माता लक्ष्मी आणि भगवान गणेश यांची पूजा करतात.
प्रश्न 7. दिवाळी पाडव्याला आणखी कोणत्या नावाने ओळखले जाते?
उत्तर : बलिप्रतिपदा असेही म्हणतात.
प्रश्न 8. दिवाळी पाडवा कोणत्या नात्याचा सण आहे?
उत्तर : पती-पत्नीच्या प्रेमाचा आणि आदराचा सण आहे.
प्रश्न 9. भाऊबीज हा सण कोणासाठी असतो?
उत्तर : भाऊ आणि बहिणीच्या प्रेमाचा हा सण आहे.
प्रश्न 10. भाऊबीजेला दुसरे कोणते नाव आहे?
उत्तर : यमद्वितीया असे म्हणतात.
प्रश्न 11. दिवाळीत घरासमोर काय काढतात?
उत्तर : सुंदर रांगोळी काढतात.
प्रश्न 12. दिवाळीत कोणत्या प्रकारच्या पणत्या लावाव्यात?
उत्तर : मातीच्या पणत्या लावाव्यात.
प्रश्न 13. दिवाळी आपल्याला कोणता संदेश देते?
उत्तर : अंधारावर प्रकाशाचा आणि वाईटावर चांगल्याचा विजय हा संदेश देते.
प्रश्न 14. पर्यावरणपूरक दिवाळी कशी साजरी करावी?
उत्तर : फटाके कमी वाजवून, मातीच्या पणत्या लावून आणि स्वच्छता ठेवून दिवाळी साजरी करावी.
प्रश्न 15. दिवाळीला कोणत्या सणाचा सण म्हणतात?
उत्तर : दिवाळीला प्रकाशाचा आणि आनंदाचा सण म्हणतात.
250 मराठी समानार्थी शब्द भाग 1 | Marathi Samanarthi Shabd | मराठी व्याकरण
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा