Godavari Tambekar

This is educational blog.

Breaking

Res ads

पहिली ते दहावी संपूर्ण अभ्यास

पहिली ते दहावी संपूर्ण अभ्यास
Click On Image

बुधवार, ४ नोव्हेंबर, २०२६

नोव्हेंबर ०४, २०२६

1000 समानार्थी शब्द मराठी

तुम्ही स्पर्धा परीक्षेची तयारी करत आहात का?

विद्यार्थिमित्रानो 1000 समानार्थी शब्द मराठी

1ली ते 10 वी विद्यार्थ्यांना अतिशय उपयुक्त असे समानार्थी शब्द नक्कीच पुयोगी पडतील.
  1. आकाश – नभ, गगन, अंबर
  2. सूर्य – रवि, भास्कर, दिनकर
  3. चंद्र – शशी, इंदू, सोम
  4. पृथ्वी – धरा, भूमी, वसुंधरा
  5. पाणी – जल, नीर, तोय
  6. आग – अग्नी, अनल, पावक
  7. वारा – पवन, वायू, समीर
  8. समुद्र – सागर, सिंधू, रत्नाकर
  9. नदी – सरिता, तटिनी, तरंगिणी
  10. पर्वत – डोंगर, गिरी, शैल
  11. जंगल – वन, अरण्य, रान
  12. फूल – पुष्प, सुमन, कुसुम
  13. कमळ – पद्म, पंकज, सरोज
  14. झाड – वृक्ष, तरू, पादप
  15. पान – पर्ण, पत्र, दल
  16. पक्षी – खग, विहंग, पाखरू
  17. सिंह – केसरी, मृगराज, वनराज
  18. हत्ती – गज, हस्ती, करी
  19. घोडा – अश्व, हय, तुरंग
  20. साप – सर्प, नाग, भुजंग
  21. घर – गृह, सदन, निवास
  22. राजा – नृप, भूप, नरपती
  23. राणी – राज्ञी, महाराणी, सम्राज्ञी
  24. मुलगा – पुत्र, सुत, तनय
  25. मुलगी – कन्या, तनया, दुहिता
  26. आई – माता, जननी, माय
  27. वडील – पिता, जनक, तात
  28. मित्र – सखा, सोबती, सुहृद
  29. शत्रू – वैरी, रिपू, अरि
  30. आनंद – हर्ष, उल्हास, मोद
  31. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  32. राग – क्रोध, संताप, कोप
  33. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  34. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  35. सुंदर – रमणीय, मनोहर, सुरेख
  36. कुरूप – विद्रूप, ओंगळ, बेढब
  37. मोठा – विशाल, प्रचंड, भव्य
  38. लहान – छोटा, चिमुकला, अल्प
  39. वेग – गती, चाल, त्वरा
  40. प्रकाश – उजेड, तेज, प्रभा
  41. अंधार – तम, काळोख, तिमिर
  42. रात्र – निशा, रजनी, यामिनी
  43. दिवस – दिन, वार, दिवसा
  44. सकाळ – प्रभात, पहाट, उषःकाल
  45. संध्याकाळ – सायंकाळ, संध्या, सायं
  46. ढग – मेघ, घन, जलद
  47. पाऊस – वर्षाव, वृष्टी, पर्जन्य
  48. वीज – विद्युत, दामिनी, चपला
  49. गडगडाट – मेघगर्जना, गर्जना
  50. चिखल – पंक, गाळ, दलदल
  51. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा
  52. बुद्धी – मती, प्रज्ञा, अक्कल
  53. शिक्षक – गुरु, अध्यापक, आचार्य
  54. विद्यार्थी – छात्र, शिष्य, शिक्षार्थी
  55. शाळा – विद्यालय, पाठशाळा, शिक्षणसंस्था
  56. पुस्तक – ग्रंथ, पोथी, पुस्तिका
  57. परीक्षा – चाचणी, कसोटी, परीक्षण
  58. प्रश्न – सवाल, पृच्छा, विचारणा
  59. उत्तर – प्रत्युत्तर, जवाब, प्रतिसाद
  60. लेखन – लिखाण, रचना, लिखित कार्य
  61. कथा – गोष्ट, कहाणी, आख्यायिका
  62. कविता – काव्य, पद्य, रचना
  63. भाषा – बोली, वाणी, भाषणपद्धती
  64. शब्द – पद, वचन, संज्ञा
  65. आवाज – ध्वनी, नाद, स्वर
  66. गाणे – गीत, गायन, पद
  67. नृत्य – नाच, नर्तन, नाचगाणे
  68. चित्र – छायाचित्र, प्रतिमा, आकृती
  69. रंग – वर्ण, छटा, रंगत
  70. काम – कार्य, कृत्य, उद्योग
  71. मदत – साहाय्य, सहकार्य, हातभार
  72. प्रयत्न – यत्न, खटपट, परिश्रम
  73. यश – सफलता, विजय, सिद्धी
  74. अपयश – असफलता, पराजय, विफलता
  75. धैर्य – साहस, शौर्य, हिम्मत
  76. भीती – भय, दहशत, धास्ती
  77. आशा – अपेक्षा, उमेद, आकांक्षा
  78. इच्छा – आकांक्षा, अभिलाषा, कामना
  79. सत्य – खरेपणा, वास्तव, यथार्थ
  80. असत्य – खोटेपणा, मिथ्या, अनृत
  81. न्याय – नीती, इन्साफ, न्यायनिवाडा
  82. अन्याय – अनीती, जुलूम, अत्याचार
  83. गरीब – दरिद्री, निर्धन, दीन
  84. श्रीमंत – धनवान, संपन्न, सधन
  85. हुशार – चतुर, बुद्धिमान, कुशाग्र
  86. मूर्ख – निर्बुद्ध, अज्ञानी, मंदबुद्धी
  87. मेहनत – कष्ट, परिश्रम, श्रम
  88. विश्रांती – आराम, विराम, विसावा
  89. अन्न – भोजन, खाद्य, आहार
  90. भूक – क्षुधा, उपासमार
  91. तहान – तृष्णा, पिपासा
  92. शरीर – देह, काया, तनू
  93. डोळा – नेत्र, नयन, लोचन
  94. हात – हस्त, कर, बाहू
  95. पाय – चरण, पद, पाद
  96. तोंड – मुख, वदन, आनन
  97. हृदय – काळीज, अंतःकरण, उर
  98. मन – चित्त, अंतःकरण, मानस
  99. जीवन – आयुष्य, जीवित, जिंदगी
  100. मृत्यू – मरण, निधन, देहांत

101 ते 200

  1. भाऊ – बंधू, भ्राता, सहोदर
  2. बहीण – भगिनी, सहोदरी
  3. आजोबा – पितामह, आजा
  4. आजी – पितामही, आजीबाई
  5. कुटुंब – परिवार, घराणे, कुटुंबीय
  6. मूल – बालक, शिशू, बाळ
  7. तरुण – युवक, जवान, नवयुवक
  8. वृद्ध – म्हातारा, वयोवृद्ध, जरठ
  9. स्त्री – महिला, नारी, वनिता
  10. पुरुष – नर, मानव, माणूस
  11. देव – ईश्वर, परमेश्वर, भगवान
  12. देवता – सुर, देव, दैवत
  13. स्वर्ग – देवलोक, सुरलोक, अमरावती
  14. नरक – यमलोक, यातनास्थान
  15. मंदिर – देवालय, देवस्थान, मंदीर
  16. पूजा – अर्चना, उपासना, आराधना
  17. भक्ती – श्रद्धा, उपासना, निष्ठा
  18. प्रार्थना – विनंती, याचना, स्तवन
  19. राजा – नृप, भूप, नरेश
  20. प्रजा – जनता, लोक, रयत
  21. देश – राष्ट्र, वतन, मातृभूमी
  22. गाव – खेडे, ग्राम, खेडेगाव
  23. शहर – नगर, महानगर, पुर
  24. रस्ता – मार्ग, वाट, पंथ
  25. दार – द्वार, प्रवेशद्वार, दरवाजा
  26. खिडकी – गवाक्ष, वातायन
  27. अंगण – प्रांगण, आवार, चौक
  28. शेत – क्षेत्र, कृषिक्षेत्र, मळा
  29. शेतकरी – कृषक, किसान, भूमिपुत्र
  30. शेती – कृषी, लागवड, कास्तकारी
  31. धान्य – अन्नधान्य, कणस, खाद्य
  32. भात – तांदूळ, शाली
  33. दूध – दुग्ध, क्षीर
  34. तूप – घृत, साजूक तूप
  35. मध – मकरंद, मधुरस
  36. फळ – फल, मेवा
  37. भाजी – शाक, तरकारी
  38. आकाश – नभ, गगन, अंबर
  39. तारा – नक्षत्र, तारका
  40. चांदणे – चंद्रिका, ज्योत्स्ना, कौमुदी
  41. ढग – मेघ, घन, जलद
  42. पाऊस – वर्षाव, वृष्टी, पर्जन्य
  43. इंद्रधनुष्य – इंद्रचाप, मेघधनुष्य
  44. धुके – कुहू, नीहार
  45. दव – तुषार, हिमकण
  46. हिम – बर्फ, तुषार, पाला
  47. वादळ – झंझावात, तुफान
  48. समुद्र – सागर, सिंधू, जलधी
  49. तलाव – सरोवर, तळे, पुष्करिणी
  50. विहीर – कूप, आड
  51. झरा – निर्झर, जलधारा
  52. धबधबा – जलप्रपात, निर्झर
  53. बेट – द्वीप
  54. किनारा – तीर, तट, काठ
  55. पर्वत – गिरी, शैल, नग
  56. दरी – खोरे, कंदरा
  57. गुहा – लेणी, कंदरा, विवर
  58. झाड – वृक्ष, तरू, पादप
  59. फांदी – शाखा, डहाळी
  60. मुळ – मूळ, मूलस्थान
  61. फूल – पुष्प, सुमन, कुसुम
  62. सुगंध – सुवास, परिमळ, दरवळ
  63. काटा – कंटक, शूल
  64. गवत – तृण, हरित वनस्पती
  65. पान – पर्ण, पत्र, दल
  66. फळबाग – उद्यान, बगीचा, वाटिका
  67. कमळ – पद्म, पंकज, सरोज
  68. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  69. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  70. राग – क्रोध, संताप, कोप
  71. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  72. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  73. क्षमा – माफी, क्षमाशीलता, सहिष्णुता
  74. धैर्य – साहस, शौर्य, हिम्मत
  75. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  76. आशा – उमेद, अपेक्षा, आकांक्षा
  77. इच्छा – अभिलाषा, कामना, आकांक्षा
  78. गर्व – अभिमान, अहंकार, दर्प
  79. नम्रता – विनय, विनम्रता, लीनता
  80. मैत्री – दोस्ती, सख्य, मित्रत्व
  81. शांती – शांतता, स्थिरता, सलोखा
  82. आनंदी – प्रसन्न, हर्षित, खुश
  83. दुःखी – खिन्न, उदास, व्यथित
  84. हुशार – चतुर, बुद्धिमान, कुशाग्र
  85. मूर्ख – निर्बुद्ध, अज्ञानी, मूढ
  86. सुंदर – रमणीय, मनोहर, सुरेख
  87. कुरूप – विद्रूप, बेढब, ओंगळ
  88. श्रीमंत – धनवान, संपन्न, सधन
  89. गरीब – निर्धन, दरिद्री, दीन
  90. मोठा – विशाल, प्रचंड, भव्य
  91. लहान – छोटा, चिमुकला, अल्प
  92. वेगवान – जलद, शीघ्र, द्रुत
  93. हळू – मंद, संथ, सावकाश
  94. नवीन – नवा, नूतन, अभिनव
  95. जुना – प्राचीन, पुरातन, जीर्ण
  96. स्वच्छ – निर्मळ, शुद्ध, साफ
  97. घाणेरडा – अस्वच्छ, मळका, मलिन
  98. कठीण – अवघड, कष्टसाध्य, दुस्तर
  99. सोपे – सुलभ, सहज, सुकर
  100. गोड – मधुर, स्वादिष्ट, मधुरम

201 ते 300

  1. सूर्य – रवि, भास्कर, दिनकर
  2. चंद्र – शशी, इंदू, सोम
  3. पृथ्वी – धरा, वसुंधरा, भूमी
  4. आकाश – नभ, गगन, अंबर
  5. वारा – पवन, समीर, अनिल
  6. आग – अग्नी, अनल, पावक
  7. पाणी – जल, नीर, तोय
  8. समुद्र – सागर, सिंधू, रत्नाकर
  9. नदी – सरिता, तटिनी, तरंगिणी
  10. पर्वत – गिरी, शैल, नग
  11. जंगल – वन, अरण्य, विपिन
  12. रात्र – निशा, रजनी, यामिनी
  13. दिवस – दिन, दिवा, अह्न
  14. सकाळ – प्रभात, पहाट, उषःकाल
  15. संध्याकाळ – सायंकाळ, संध्या, सायं
  16. प्रकाश – तेज, प्रभा, उजेड
  17. अंधार – तम, तिमिर, काळोख
  18. वीज – विद्युत, दामिनी, चपला
  19. ढग – मेघ, घन, जलद
  20. पाऊस – वर्षाव, वृष्टी, पर्जन्य
  21. पक्षी – खग, विहंग, नभचर
  22. सिंह – केसरी, मृगराज, वनराज
  23. हत्ती – गज, हस्ती, करी
  24. घोडा – अश्व, हय, तुरंग
  25. साप – सर्प, नाग, भुजंग
  26. मोर – मयूर, शिखी, केकी
  27. कोकिळा – कोकिळ, पिक, कोयल
  28. पोपट – शुक, कीर
  29. कावळा – काक, वायस
  30. गरुड – खगेश, पक्षिराज, सुपर्ण
  31. गाय – धेनू, गौ, सुरभी
  32. बैल – वृषभ, ऋषभ
  33. कुत्रा – श्वान, सारमेय
  34. मांजर – मार्जार, बिडाल
  35. हरीण – मृग, हरिण, सारंग
  36. माकड – वानर, कपि
  37. वाघ – व्याघ्र, शार्दूल
  38. अस्वल – भल्लूक, ऋक्ष
  39. ससा – शशक, शश
  40. मासा – मत्स्य, मीन
  41. शिक्षक – गुरु, अध्यापक, आचार्य
  42. विद्यार्थी – शिष्य, छात्र, शिक्षार्थी
  43. शाळा – विद्यालय, पाठशाळा, शिक्षणसंस्था
  44. पुस्तक – ग्रंथ, पोथी, पुस्तिका
  45. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा
  46. बुद्धी – मती, प्रज्ञा, अक्कल
  47. प्रश्न – सवाल, पृच्छा, विचारणा
  48. उत्तर – प्रत्युत्तर, जवाब, प्रतिसाद
  49. परीक्षा – कसोटी, चाचणी, परीक्षण
  50. अभ्यास – अध्ययन, पठण, सराव
  51. लेखणी – पेन, कलम
  52. अक्षर – वर्ण, लिपिचिन्ह
  53. शब्द – पद, वचन, संज्ञा
  54. वाक्य – विधान, वचन, वाक्यरचना
  55. कथा – गोष्ट, कहाणी, आख्यायिका
  56. कविता – काव्य, पद्य, काव्यरचना
  57. गाणे – गीत, गायन, पद
  58. आवाज – ध्वनी, नाद, स्वर
  59. चित्र – प्रतिमा, आकृती, छायाचित्र
  60. भाषा – वाणी, बोली, भाषापद्धती
  61. राजा – नृप, भूप, नरेश
  62. राणी – राज्ञी, सम्राज्ञी, महाराणी
  63. सैनिक – शिपाई, जवान, योद्धा
  64. शत्रू – वैरी, रिपू, अरि
  65. मित्र – सखा, सुहृद, सोबती
  66. युद्ध – लढाई, संग्राम, रण
  67. विजय – जय, जिंकणे, सरशी
  68. पराभव – हार, पराजय, अपजय
  69. शौर्य – पराक्रम, वीरता, धाडस
  70. स्वातंत्र्य – मुक्तता, स्वाधीनता, स्वतंत्रता
  71. देश – राष्ट्र, वतन, मातृभूमी
  72. ध्वज – झेंडा, पताका, निशाण
  73. संविधान – राज्यघटना, घटना
  74. जनता – लोक, प्रजा, जनसमुदाय
  75. शासन – सरकार, राज्यकारभार, प्रशासन
  76. कायदा – नियम, विधी, अधिनियम
  77. न्याय – इन्साफ, नीती, न्यायनिवाडा
  78. अन्याय – अनीती, जुलूम, अत्याचार
  79. नेता – पुढारी, मार्गदर्शक, नायक
  80. समाज – समुदाय, समूह, लोकसमूह
  81. वेळ – काळ, समय, अवधी
  82. क्षण – पल, निमिष, घटिका
  83. आयुष्य – जीवन, जीवित, जिंदगी
  84. मृत्यू – मरण, निधन, देहांत
  85. जन्म – जनन, उत्पत्ती, जन्मप्राप्ती
  86. आनंद – हर्ष, मोद, प्रमोद
  87. दुःख – शोक, विषाद, खेद
  88. राग – क्रोध, कोप, संताप
  89. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  90. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  91. क्षमा – माफी, सहिष्णुता, क्षमाशीलता
  92. धैर्य – साहस, हिम्मत, शौर्य
  93. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  94. आशा – उमेद, अपेक्षा, आकांक्षा
  95. इच्छा – कामना, अभिलाषा, आकांक्षा
  96. गर्व – अभिमान, दर्प, अहंकार
  97. नम्रता – विनय, विनम्रता, लीनता
  98. मैत्री – सख्य, मित्रत्व, दोस्ती
  99. शांती – शांतता, सलोखा, स्वास्थ्य
  100. समाधान – संतोष, तृप्ती, तोष

301 ते 400

  1. राजा – नृप, भूप, नरेश
  2. मंत्री – सचिव, अमात्य, कारभारी
  3. सेनापती – सरसेनापती, सेनानायक, नायक
  4. सैनिक – शिपाई, जवान, योद्धा
  5. योद्धा – वीर, रणधुरंधर, लढवय्या
  6. शूर – वीर, पराक्रमी, धाडसी
  7. वीर – शूर, साहसी, पराक्रमी
  8. पराक्रम – शौर्य, वीरता, साहस
  9. तलवार – खड्ग, असि, कृपाण
  10. युद्ध – रण, संग्राम, लढाई
  11. घोडदळ – अश्वदल, घोडेस्वार सैन्य
  12. किल्ला – दुर्ग, गड, कोट
  13. राजवाडा – राजप्रासाद, राजमहाल, महाल
  14. सिंहासन – राजासन, राजगादी
  15. मुकुट – किरीट, शिरोभूषण
  16. खजिना – कोश, भांडार, धनसंचय
  17. संपत्ती – धन, दौलत, ऐश्वर्य
  18. सोने – सुवर्ण, कनक, हेम
  19. चांदी – रौप्य, रूपे
  20. मोती – मुक्ताफळ, मौक्तिक, शुक्तिज
  21. हिरा – वज्र, रत्न
  22. दागिना – अलंकार, आभूषण, भूषण
  23. वस्त्र – कपडा, वसन, परिधान
  24. साडी – वस्त्र, वसन, लुगडे
  25. शेला – शाल, उत्तरीय, पांघरूण
  26. घर – गृह, सदन, निवास
  27. झोपडी – कुटी, पर्णकुटी, झोपडे
  28. महाल – प्रासाद, राजवाडा, हवेली
  29. दार – द्वार, दरवाजा, प्रवेशद्वार
  30. खिडकी – गवाक्ष, वातायन
  31. अंगण – प्रांगण, आवार, चौक
  32. स्वयंपाकघर – पाकगृह, स्वयंपाकाची खोली
  33. देवघर – देव्हारा, पूजागृह
  34. शयनगृह – शयनकक्ष, झोपण्याची खोली
  35. बैठक – दिवाणखाना, सभागृह
  36. रस्ता – मार्ग, वाट, पंथ
  37. प्रवास – सफर, यात्रा, भ्रमंती
  38. वाहन – यान, गाडी, वाहतुकीचे साधन
  39. गाडी – वाहन, मोटार, रथ
  40. रथ – शकट, गाडा, वाहन
  41. पाणी – जल, नीर, तोय
  42. नदी – सरिता, तटिनी, तरंगिणी
  43. समुद्र – सागर, सिंधू, जलधी
  44. तलाव – सरोवर, तळे, पुष्करिणी
  45. विहीर – कूप, आड
  46. झरा – निर्झर, जलधारा, झिरा
  47. धबधबा – जलप्रपात, प्रपात, निर्झर
  48. लाट – तरंग, ऊर्मी, वीचि
  49. किनारा – तीर, तट, काठ
  50. बेट – द्वीप, द्वीपखंड
  51. अग्नी – अनल, पावक, वह्नी
  52. धूर – धूम, धूम्र
  53. राख – भस्म, विभूती, क्षार
  54. ठिणगी – स्फुल्लिंग, अग्निकण
  55. वीज – विद्युत, दामिनी, चपला
  56. सूर्यकिरण – रविकिरण, सूर्यप्रभा, किरण
  57. चंद्रप्रकाश – चांदणे, चंद्रिका, ज्योत्स्ना
  58. पहाट – प्रभात, उषःकाल, अरुणोदय
  59. दुपार – मध्यान्ह, मध्याह्न
  60. संध्याकाळ – सायंकाळ, संध्या, सायं
  61. पहारा – रखवाली, निगराणी, गस्त
  62. संरक्षण – रक्षण, बचाव, सुरक्षा
  63. संकट – आपत्ती, विपत्ती, अरिष्ट
  64. मदत – साहाय्य, सहकार्य, हातभार
  65. प्रयत्न – यत्न, खटपट, परिश्रम
  66. मेहनत – कष्ट, श्रम, परिश्रम
  67. यश – विजय, सफलता, सिद्धी
  68. अपयश – पराभव, विफलता, असफलता
  69. बुद्धी – मती, प्रज्ञा, अक्कल
  70. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रबोधन
  71. अज्ञान – अविद्या, अडाणीपणा, मूढता
  72. शहाणपण – सुज्ञपणा, विवेक, समजूतदारपणा
  73. विचार – चिंतन, मनन, कल्पना
  74. कल्पना – संकल्पना, विचार, मनोचित्र
  75. निर्णय – निवाडा, फैसला, ठराव
  76. नियम – कायदा, संकेत, बंधन
  77. सत्य – वास्तव, यथार्थ, खरेपणा
  78. असत्य – मिथ्या, खोटेपणा, अनृत
  79. प्रामाणिकपणा – सचोटी, सत्यनिष्ठा, इमानदारी
  80. विश्वास – भरोसा, भरवसा, श्रद्धा
  81. आश्चर्य – नवल, विस्मय, अचंबा
  82. कौतुक – प्रशंसा, स्तुती, वाहवा
  83. निंदा – टीका, अपकीर्ती, दोषारोप
  84. स्तुती – प्रशंसा, गुणगान, तारीफ
  85. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  86. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  87. राग – क्रोध, संताप, कोप
  88. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  89. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  90. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  91. क्षमा – माफी, क्षमाशीलता, सहिष्णुता
  92. मैत्री – सख्य, मित्रत्व, दोस्ती
  93. शत्रुत्व – वैर, वैमनस्य, दुश्मनी
  94. मत्सर – ईर्ष्या, असूया, जळफळाट
  95. गर्व – अभिमान, दर्प, अहंकार
  96. नम्रता – विनय, विनम्रता, लीनता
  97. लोभ – लालसा, हाव, हव्यास
  98. मोह – माया, आसक्ती, आकर्षण
  99. समाधान – संतोष, तृप्ती, तोष
  100. उत्साह – उमेद, जोश, स्फूर्ती

401 ते 500

  1. कमळ – पद्म, पंकज, सरोज
  2. फूल – पुष्प, सुमन, कुसुम
  3. सुगंध – सुवास, परिमळ, दरवळ
  4. बाग – उद्यान, उपवन, वाटिका
  5. जंगल – वन, अरण्य, विपिन
  6. झाड – वृक्ष, तरू, पादप
  7. फांदी – शाखा, डहाळी, उपशाखा
  8. पान – पर्ण, पत्र, दल
  9. मूळ – मूळस्थान, मूल
  10. फळ – फल, मेवा
  11. आंबा – आम्र, रसाळ
  12. नारळ – श्रीफळ, नारिकेल
  13. केळी – कदली, रंभा
  14. द्राक्ष – मृद्वीका, द्राक्षाफळ
  15. डाळिंब – दाडिम
  16. सफरचंद – सेव
  17. पेरू – अमरूद, पेरूफळ
  18. जांभूळ – जंबू, जांब
  19. चिंच – तिंतिडी, अम्लिका
  20. आवळा – आमलकी, धात्री
  21. गाय – धेनू, गौ, सुरभी
  22. बैल – वृषभ, ऋषभ
  23. हत्ती – गज, हस्ती, करी
  24. घोडा – अश्व, हय, तुरंग
  25. सिंह – केसरी, मृगराज, वनराज
  26. वाघ – व्याघ्र, शार्दूल
  27. हरीण – मृग, सारंग, हरिण
  28. ससा – शशक, शश
  29. माकड – वानर, कपि
  30. अस्वल – भल्लूक, ऋक्ष
  31. कुत्रा – श्वान, सारमेय
  32. मांजर – मार्जार, बिडाल
  33. साप – सर्प, नाग, भुजंग
  34. मासा – मत्स्य, मीन
  35. कासव – कूर्म, कमठ
  36. मोर – मयूर, शिखी, केकी
  37. पोपट – शुक, कीर
  38. कावळा – काक, वायस
  39. कोकिळा – पिक, कोकिळ
  40. गरुड – सुपर्ण, खगेश, पक्षिराज
  41. आई – माता, जननी, माय
  42. वडील – पिता, जनक, तात
  43. मुलगा – पुत्र, सुत, तनय
  44. मुलगी – कन्या, तनया, दुहिता
  45. भाऊ – बंधू, भ्राता, सहोदर
  46. बहीण – भगिनी, सहोदरी
  47. मित्र – सखा, सुहृद, सोबती
  48. शत्रू – वैरी, रिपू, अरि
  49. पाहुणा – अतिथी, अभ्यागत, आगंतुक
  50. राजा – नृप, भूप, नरेश
  51. सुंदर – रमणीय, मनोहर, सुरेख
  52. कुरूप – विद्रूप, बेढब, ओंगळ
  53. मोठा – विशाल, प्रचंड, भव्य
  54. लहान – छोटा, चिमुकला, अल्प
  55. उंच – उच्च, उत्तुंग, गगनचुंबी
  56. खोल – गंभीर, गहन, अगाध
  57. जलद – वेगवान, द्रुत, शीघ्र
  58. मंद – संथ, सावकाश, धीमा
  59. नवीन – नूतन, नवा, अभिनव
  60. जुना – प्राचीन, पुरातन, जीर्ण
  61. स्वच्छ – निर्मळ, शुद्ध, साफ
  62. घाणेरडा – मळका, मलिन, अस्वच्छ
  63. कठीण – अवघड, कष्टसाध्य, दुस्तर
  64. सोपे – सुलभ, सहज, सुकर
  65. गोड – मधुर, स्वादिष्ट, मधुरम
  66. कडू – तिक्त, कटू
  67. थंड – शीत, शीतल, गार
  68. गरम – उष्ण, तप्त
  69. तेजस्वी – प्रकाशमान, दीप्तिमान, देदीप्यमान
  70. अंधुक – अस्पष्ट, धूसर, धूसट
  71. गरीब – दरिद्री, निर्धन, दीन
  72. श्रीमंत – धनवान, संपन्न, सधन
  73. हुशार – चतुर, बुद्धिमान, कुशाग्र
  74. मूर्ख – निर्बुद्ध, अज्ञानी, मूढ
  75. शूर – वीर, पराक्रमी, साहसी
  76. भित्रा – घाबरट, डरपोक, भीरू
  77. प्रामाणिक – सचोटीचा, इमानदार, सत्यनिष्ठ
  78. खोटारडा – असत्यवादी, लबाड, कपटी
  79. दयाळू – कृपाळू, करुणामय, मायाळू
  80. निर्दयी – निष्ठुर, क्रूर, कठोर
  81. मेहनती – कष्टाळू, परिश्रमी, उद्योगी
  82. आळशी – कामचुकार, सुस्त, निष्क्रिय
  83. आनंदी – प्रसन्न, हर्षित, उल्हसित
  84. दुःखी – खिन्न, उदास, व्यथित
  85. रागीट – क्रोधी, संतापी, तापट
  86. शांत – स्थिर, निवांत, प्रशांत
  87. प्रेमळ – स्नेही, मायाळू, आपुलकीचा
  88. गर्विष्ठ – अहंकारी, दर्पिष्ट, घमेंडी
  89. नम्र – विनयशील, विनम्र, मृदुभाषी
  90. लोभी – लालची, हव्यासू, हावरट
  91. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  92. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  93. राग – क्रोध, कोप, संताप
  94. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  95. आशा – उमेद, अपेक्षा, आकांक्षा
  96. इच्छा – अभिलाषा, कामना, आकांक्षा
  97. प्रयत्न – यत्न, खटपट, परिश्रम
  98. यश – विजय, सफलता, सिद्धी
  99. अपयश – पराभव, विफलता, असफलता
  100. समाधान – संतोष, तृप्ती, तोष

501 ते 600

  1. सकाळ – प्रभात, पहाट, उषःकाल
  2. दुपार – मध्यान्ह, मध्याह्न
  3. संध्याकाळ – सायंकाळ, संध्या, सायं
  4. रात्र – निशा, रजनी, यामिनी
  5. दिवस – दिन, दिवा, अह्न
  6. महिना – मास, महिनाभर, मासावधी
  7. वर्ष – साल, संवत्सर, वर्षावधी
  8. वेळ – काळ, समय, अवधी
  9. क्षण – पल, निमिष, क्षणभर
  10. भविष्य – भवितव्य, आगामी काळ
  11. भूतकाळ – गतकाळ, पूर्वकाळ, अतीत
  12. वर्तमान – सद्यकाळ, आजचा काळ
  13. जन्म – जनन, उत्पत्ती, उद्भव
  14. मृत्यू – मरण, निधन, देहांत
  15. जीवन – आयुष्य, जीवित, जिंदगी
  16. बालपण – शैशव, बाल्य, लहानपण
  17. तारुण्य – यौवन, तरुणपण
  18. म्हातारपण – वार्धक्य, वृद्धत्व, जरा
  19. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  20. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  21. पाऊस – वर्षाव, वृष्टी, पर्जन्य
  22. वारा – पवन, समीर, अनिल
  23. ढग – मेघ, घन, जलद
  24. वीज – विद्युत, दामिनी, चपला
  25. आकाश – नभ, गगन, अंबर
  26. पृथ्वी – धरा, भूमी, वसुंधरा
  27. सूर्य – रवि, भास्कर, दिनकर
  28. चंद्र – शशी, इंदू, सोम
  29. तारा – तारका, नक्षत्र
  30. चांदणे – चंद्रिका, ज्योत्स्ना, कौमुदी
  31. समुद्र – सागर, सिंधू, जलधी
  32. नदी – सरिता, तटिनी, तरंगिणी
  33. पर्वत – गिरी, शैल, नग
  34. जंगल – वन, अरण्य, विपिन
  35. तलाव – सरोवर, तळे, पुष्करिणी
  36. झरा – निर्झर, जलधारा, झिरा
  37. धबधबा – जलप्रपात, प्रपात, निर्झर
  38. आग – अग्नी, अनल, पावक
  39. पाणी – जल, नीर, तोय
  40. माती – मृदा, भूमी, धूळ
  41. प्रकाश – तेज, प्रभा, उजेड
  42. अंधार – तम, तिमिर, काळोख
  43. धूर – धूम, धूम्र
  44. राख – भस्म, विभूती, क्षार
  45. दव – तुषार, हिमकण
  46. बर्फ – हिम, तुषार, हिमखंड
  47. धुके – कुहू, नीहार, धूसरता
  48. वादळ – झंझावात, तुफान, आवर्त
  49. गडगडाट – मेघगर्जना, गर्जना
  50. इंद्रधनुष्य – इंद्रचाप, मेघधनुष्य
  51. अन्न – भोजन, आहार, खाद्य
  52. भूक – क्षुधा, उपासमार
  53. तहान – तृष्णा, पिपासा
  54. दूध – दुग्ध, क्षीर
  55. तूप – घृत, साजूक तूप
  56. मध – मकरंद, मधुरस
  57. पाणीपुरी – गोलगप्पा, पुचका
  58. भाजी – शाक, तरकारी
  59. धान्य – अन्नधान्य, कणस
  60. मिठाई – मिष्टान्न, गोडधोड
  61. शरीर – देह, काया, तनू
  62. डोळा – नेत्र, नयन, लोचन
  63. कान – कर्ण, श्रवणेंद्रिय
  64. नाक – नासिका, घ्राणेंद्रिय
  65. तोंड – मुख, वदन, आनन
  66. हात – हस्त, कर, बाहू
  67. पाय – चरण, पद, पाद
  68. डोके – मस्तक, शिर, शीर्ष
  69. केस – केश, कुंतल, अलक
  70. हृदय – काळीज, उर, अंतःकरण
  71. मन – चित्त, मानस, अंतःकरण
  72. जीभ – जिव्हा, रसना
  73. दात – दंत, रद
  74. कपाळ – ललाट, भाल
  75. मान – ग्रीवा, कंठ
  76. पोट – उदर, कुक्षी
  77. रक्त – रुधिर, शोणित, लोहित
  78. हाड – अस्थी, हाडक
  79. त्वचा – कातडी, चर्म
  80. आवाज – ध्वनी, नाद, स्वर
  81. संगीत – गायन, स्वरकला, नादकला
  82. नृत्य – नाच, नर्तन
  83. चित्र – प्रतिमा, आकृती, छायाचित्र
  84. कला – कौशल्य, कलाकुसर
  85. शिल्प – मूर्तिकला, कोरीवकाम
  86. नाटक – नाट्य, अभिनय
  87. कथा – गोष्ट, कहाणी, आख्यायिका
  88. कविता – काव्य, पद्य, रचना
  89. पुस्तक – ग्रंथ, पोथी, पुस्तिका
  90. लेखन – लिखाण, लिखित रचना
  91. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा
  92. बुद्धी – मती, अक्कल, प्रज्ञा
  93. अभ्यास – अध्ययन, पठण, सराव
  94. शिक्षक – गुरु, अध्यापक, आचार्य
  95. विद्यार्थी – शिष्य, छात्र, शिक्षार्थी
  96. शाळा – विद्यालय, पाठशाळा, शिक्षणसंस्था
  97. परीक्षा – कसोटी, चाचणी, परीक्षण
  98. प्रश्न – सवाल, पृच्छा, विचारणा
  99. उत्तर – प्रत्युत्तर, जवाब, प्रतिसाद
  100. यश – विजय, सफलता, सिद्धी

601 ते 700

  1. राजा – नृप, भूप, नरेश
  2. राणी – राज्ञी, सम्राज्ञी, महाराणी
  3. युवराज – राजपुत्र, राजकुमार
  4. राजवाडा – राजप्रासाद, राजमहाल, प्रासाद
  5. सिंहासन – राजासन, राजगादी
  6. मुकुट – किरीट, शिरोभूषण
  7. मंत्री – सचिव, अमात्य, कारभारी
  8. सेनापती – सेनानायक, सरसेनापती
  9. सैनिक – शिपाई, जवान, योद्धा
  10. किल्ला – दुर्ग, गड, कोट
  11. तलवार – खड्ग, असि, कृपाण
  12. भाला – बरची, शूल
  13. ढाल – कवच, संरक्षणफलक
  14. युद्ध – रण, संग्राम, लढाई
  15. विजय – जय, सरशी, सफलता
  16. पराभव – हार, पराजय, अपजय
  17. शौर्य – वीरता, पराक्रम, साहस
  18. स्वातंत्र्य – मुक्तता, स्वाधीनता, स्वतंत्रता
  19. गुलामगिरी – दास्य, पारतंत्र्य, पराधीनता
  20. देश – राष्ट्र, वतन, मातृभूमी
  21. ध्वज – झेंडा, पताका, निशाण
  22. जनता – लोक, प्रजा, जनसमुदाय
  23. शासन – सरकार, प्रशासन, राज्यकारभार
  24. कायदा – नियम, विधी, अधिनियम
  25. न्याय – इन्साफ, नीती, न्यायनिवाडा
  26. अन्याय – अनीती, जुलूम, अत्याचार
  27. नेता – पुढारी, नायक, मार्गदर्शक
  28. समाज – समुदाय, समूह, लोकसमूह
  29. सभा – संमेलन, बैठक, मेळावा
  30. संघटना – संस्था, मंडळ, संघ
  31. मंदिर – देवालय, देवस्थान, पूजास्थान
  32. देव – ईश्वर, परमेश्वर, भगवान
  33. देवता – दैवत, सुर, देव
  34. पूजा – अर्चना, उपासना, आराधना
  35. भक्ती – श्रद्धा, निष्ठा, उपासना
  36. प्रार्थना – विनंती, याचना, स्तवन
  37. आशीर्वाद – शुभाशीर्वाद, आशीर्वचन
  38. प्रसाद – नैवेद्य, देवभोग
  39. तीर्थ – पवित्रस्थान, पुण्यक्षेत्र
  40. यात्रा – तीर्थयात्रा, प्रवास, सफर
  41. स्वर्ग – सुरलोक, देवलोक, अमरावती
  42. नरक – यातनास्थान, यमलोक
  43. ऋषी – मुनी, तपस्वी, साधक
  44. संत – साधू, महात्मा, सज्जन
  45. साधना – तपश्चर्या, उपासना, आराधना
  46. तप – तपस्या, तपश्चर्या, साधना
  47. धर्म – नीती, सदाचार, पंथ
  48. पाप – अधर्म, दुष्कृत्य, अपराध
  49. पुण्य – सत्कर्म, सुकृत, धर्मकृत्य
  50. मोक्ष – मुक्ती, निर्वाण, कैवल्य
  51. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा
  52. अज्ञान – अविद्या, मूढता, अडाणीपणा
  53. बुद्धी – मती, प्रज्ञा, अक्कल
  54. विवेक – सद्बुद्धी, सारासार विचार, सुज्ञता
  55. विचार – चिंतन, मनन, कल्पना
  56. कल्पना – संकल्पना, विचार, मनोचित्र
  57. स्मरण – आठवण, स्मृती, याद
  58. विस्मरण – विसर, विस्मृती
  59. अनुभव – अनुभूती, प्रत्यय, जाण
  60. निरीक्षण – अवलोकन, परीक्षण, पाहणी
  61. प्रयत्न – यत्न, खटपट, परिश्रम
  62. मेहनत – कष्ट, श्रम, परिश्रम
  63. यश – सिद्धी, विजय, सफलता
  64. अपयश – विफलता, पराजय, असफलता
  65. धैर्य – साहस, हिम्मत, शौर्य
  66. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  67. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  68. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  69. क्रोध – राग, संताप, कोप
  70. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  71. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  72. क्षमा – माफी, सहिष्णुता, क्षमाशीलता
  73. गर्व – अभिमान, दर्प, अहंकार
  74. नम्रता – विनय, विनम्रता, लीनता
  75. लोभ – लालसा, हव्यास, हाव
  76. मत्सर – ईर्ष्या, असूया, जळफळाट
  77. आशा – उमेद, अपेक्षा, आकांक्षा
  78. निराशा – हताशा, नैराश्य, खिन्नता
  79. उत्साह – जोश, स्फूर्ती, उमेद
  80. समाधान – संतोष, तृप्ती, तोष
  81. शांती – शांतता, सलोखा, प्रशांती
  82. एकता – ऐक्य, एकजूट, एकात्मता
  83. मैत्री – सख्य, मित्रत्व, दोस्ती
  84. शत्रुत्व – वैर, वैमनस्य, दुश्मनी
  85. विश्वास – भरोसा, भरवसा, श्रद्धा
  86. संशय – शंका, संदेह, कुशंका
  87. सत्य – वास्तव, यथार्थ, खरेपणा
  88. असत्य – मिथ्या, खोटेपणा, अनृत
  89. प्रामाणिकपणा – सचोटी, इमानदारी, सत्यनिष्ठा
  90. फसवणूक – कपट, धोका, प्रतारणा
  91. सौंदर्य – लावण्य, रमणीयता, मनोहरता
  92. तेज – प्रभा, कांती, दीप्ती
  93. प्रकाश – उजेड, तेज, प्रभा
  94. अंधार – तम, तिमिर, काळोख
  95. आवाज – ध्वनी, नाद, स्वर
  96. मौन – अबोला, शांतता, निःशब्दता
  97. वेग – गती, त्वरा, चाल
  98. विश्रांती – आराम, विसावा, विराम
  99. जीवन – आयुष्य, जीवित, जिंदगी
  100. मृत्यू – मरण, निधन, देहांत

701 ते 800

  1. आशीर्वाद – शुभाशीर्वाद, आशीर्वचन
  2. नमस्कार – अभिवादन, वंदन, प्रणाम
  3. स्वागत – अगत्य, सत्कार, आदरातिथ्य
  4. निरोप – विदाई, रजा, प्रस्थान
  5. भेट – गाठभेट, भेटगाठ
  6. संदेश – निरोप, समाचार
  7. बातमी – वार्ता, वृत्त, समाचार
  8. अफवा – वावडी, अपप्रचार
  9. चर्चा – विचारविनिमय, संभाषण, संवाद
  10. भाषण – व्याख्यान, वक्तृत्व, संबोधन
  11. विनंती – याचना, मागणी, प्रार्थना
  12. आज्ञा – आदेश, हुकूम, फर्मान
  13. परवानगी – अनुमती, संमती, मंजुरी
  14. विरोध – प्रतिकार, प्रतिवाद, असहमती
  15. समर्थन – पाठिंबा, अनुमोदन, साहाय्य
  16. मदत – साहाय्य, सहकार्य, हातभार
  17. प्रयत्न – यत्न, खटपट, परिश्रम
  18. अडचण – समस्या, अडथळा, अडसर
  19. उपाय – तोडगा, मार्ग, समाधान
  20. संधी – अवसर, मौका, सुवर्णसंधी
  21. संपत्ती – धन, दौलत, ऐश्वर्य
  22. पैसा – धन, द्रव्य, मुद्रा
  23. खजिना – कोश, भांडार, धनसंचय
  24. दारिद्र्य – गरिबी, निर्धनता, विपन्नता
  25. श्रीमंती – संपन्नता, धनाढ्यता, वैभव
  26. व्यापार – व्यवसाय, वाणिज्य, खरेदी-विक्री
  27. दुकान – विक्रीकेंद्र, पेढी, भांडार
  28. बाजार – बाजारपेठ, मंडई, हाट
  29. किंमत – मूल्य, मोल, दर
  30. नफा – लाभ, फायदा, प्राप्ती
  31. तोटा – नुकसान, हानी, घाटा
  32. कर्ज – ऋण, उधारी, देणे
  33. बचत – संचय, शिल्लक, साठवण
  34. दान – देणगी, अर्पण, भेट
  35. दानशूर – उदार, सढळ, परोपकारी
  36. कंजूष – कृपण, चिक्कू
  37. संपत्तीवान – श्रीमंत, धनवान, सधन
  38. गरीब – निर्धन, दरिद्री, दीन
  39. मालमत्ता – संपत्ती, स्थावर-जंगम धन
  40. वारसा – दायभाग, वडिलोपार्जित संपत्ती
  41. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  42. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  43. संताप – क्रोध, राग, कोप
  44. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  45. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  46. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  47. क्षमा – माफी, क्षमाशीलता, सहिष्णुता
  48. अभिमान – गर्व, गौरव, स्वाभिमान
  49. अहंकार – दर्प, घमेंड, गर्व
  50. नम्रता – विनय, विनम्रता, लीनता
  51. उत्साह – उमेद, जोश, स्फूर्ती
  52. निराशा – हताशा, नैराश्य, खिन्नता
  53. आशा – अपेक्षा, उमेद, आकांक्षा
  54. इच्छा – अभिलाषा, कामना, आकांक्षा
  55. मत्सर – असूया, ईर्ष्या, जळफळाट
  56. लोभ – लालसा, हव्यास, हाव
  57. मोह – आसक्ती, माया, आकर्षण
  58. शांती – शांतता, सलोखा, प्रशांती
  59. समाधान – संतोष, तृप्ती, तोष
  60. काळजी – चिंता, विवंचना, फिकीर
  61. धैर्य – साहस, शौर्य, हिम्मत
  62. पराक्रम – शौर्य, वीरता, साहस
  63. विजय – जय, सरशी, सफलता
  64. पराभव – हार, अपजय, विफलता
  65. यश – सिद्धी, सफलता, विजय
  66. अपयश – असफलता, विफलता, पराजय
  67. मेहनत – कष्ट, श्रम, परिश्रम
  68. आळस – सुस्ती, निष्क्रियता, कामचुकारपणा
  69. शिस्त – अनुशासन, नियमबद्धता, सुव्यवस्था
  70. स्वाभिमान – आत्मसन्मान, आत्मगौरव, प्रतिष्ठा
  71. सन्मान – आदर, मान, प्रतिष्ठा
  72. अपमान – अवमान, अनादर, मानहानी
  73. कीर्ती – प्रसिद्धी, ख्याती, लौकिक
  74. बदनामी – अपकीर्ती, निंदानालस्ती, मानहानी
  75. विश्वास – भरोसा, भरवसा, श्रद्धा
  76. संशय – शंका, संदेह, कुशंका
  77. सत्य – वास्तव, यथार्थ, खरेपणा
  78. असत्य – मिथ्या, खोटेपणा, अनृत
  79. प्रामाणिकपणा – सचोटी, इमानदारी, सत्यनिष्ठा
  80. फसवणूक – कपट, धोका, प्रतारणा
  81. न्याय – इन्साफ, नीती, न्यायनिवाडा
  82. अन्याय – अनीती, जुलूम, अत्याचार
  83. स्वातंत्र्य – मुक्तता, स्वाधीनता, स्वतंत्रता
  84. गुलामगिरी – दास्य, पारतंत्र्य, पराधीनता
  85. एकता – ऐक्य, एकजूट, एकात्मता
  86. भांडण – तंटा, कलह, वाद
  87. मैत्री – सख्य, मित्रत्व, दोस्ती
  88. शत्रुत्व – वैर, वैमनस्य, दुश्मनी
  89. सहकार्य – सहयोग, मदत, हातभार
  90. सहानुभूती – अनुकंपा, कळवळा, संवेदना
  91. जीवन – आयुष्य, जीवित, जिंदगी
  92. मृत्यू – मरण, निधन, देहांत
  93. जन्म – जनन, उत्पत्ती, उद्भव
  94. शरीर – देह, काया, तनू
  95. मन – चित्त, मानस, अंतःकरण
  96. बुद्धी – मती, प्रज्ञा, अक्कल
  97. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा
  98. अज्ञान – अविद्या, मूढता, अडाणीपणा
  99. विचार – चिंतन, मनन, कल्पना
  100. निर्णय – निवाडा, फैसला, ठराव

801 ते 900

  1. आई – माता, जननी, माय
  2. वडील – पिता, जनक, तात
  3. मुलगा – पुत्र, सुत, तनय
  4. मुलगी – कन्या, तनया, दुहिता
  5. भाऊ – बंधू, भ्राता, सहोदर
  6. बहीण – भगिनी, सहोदरी
  7. मित्र – सखा, सुहृद, सोबती
  8. शत्रू – वैरी, रिपू, अरि
  9. राजा – नृप, भूप, नरेश
  10. राणी – राज्ञी, सम्राज्ञी, महाराणी
  11. घर – गृह, सदन, निवास
  12. झोपडी – कुटी, पर्णकुटी, झोपडे
  13. महाल – प्रासाद, राजवाडा, राजमहाल
  14. दार – द्वार, दरवाजा, प्रवेशद्वार
  15. खिडकी – गवाक्ष, वातायन
  16. अंगण – प्रांगण, आवार, चौक
  17. गाव – खेडे, ग्राम, खेडेगाव
  18. शहर – नगर, महानगर, पुर
  19. रस्ता – मार्ग, वाट, पंथ
  20. प्रवास – सफर, यात्रा, भ्रमंती
  21. शेत – क्षेत्र, कृषिक्षेत्र, मळा
  22. शेतकरी – कृषक, किसान, भूमिपुत्र
  23. शेती – कृषी, लागवड, कास्तकारी
  24. धान्य – अन्नधान्य, कणस, खाद्य
  25. अन्न – भोजन, आहार, खाद्य
  26. भूक – क्षुधा, उपासमार
  27. तहान – तृष्णा, पिपासा
  28. दूध – दुग्ध, क्षीर
  29. मध – मकरंद, मधुरस
  30. तूप – घृत, साजूक तूप
  31. वस्त्र – वसन, कपडा, परिधान
  32. दागिना – अलंकार, आभूषण, भूषण
  33. सोने – सुवर्ण, कनक, हेम
  34. चांदी – रौप्य, रूपे
  35. मोती – मुक्ताफळ, मौक्तिक
  36. हिरा – वज्र, रत्न
  37. संपत्ती – धन, दौलत, ऐश्वर्य
  38. पैसा – धन, द्रव्य, मुद्रा
  39. गरीब – निर्धन, दरिद्री, दीन
  40. श्रीमंत – धनवान, संपन्न, सधन
  41. सुंदर – रमणीय, मनोहर, सुरेख
  42. कुरूप – विद्रूप, बेढब, ओंगळ
  43. मोठा – विशाल, प्रचंड, भव्य
  44. लहान – छोटा, चिमुकला, अल्प
  45. उंच – उच्च, उत्तुंग, गगनचुंबी
  46. खोल – गहन, गंभीर, अगाध
  47. जलद – द्रुत, शीघ्र, वेगवान
  48. मंद – संथ, सावकाश, धीमा
  49. नवीन – नूतन, नवा, अभिनव
  50. जुना – प्राचीन, पुरातन, जीर्ण
  51. स्वच्छ – निर्मळ, शुद्ध, साफ
  52. घाणेरडा – मळका, मलिन, अस्वच्छ
  53. कठीण – अवघड, दुस्तर, कष्टसाध्य
  54. सोपे – सुलभ, सहज, सुकर
  55. गोड – मधुर, स्वादिष्ट, मधुरम
  56. कडू – तिक्त, कटू
  57. थंड – शीत, शीतल, गार
  58. गरम – उष्ण, तप्त
  59. तेजस्वी – प्रकाशमान, दीप्तिमान, देदीप्यमान
  60. अंधुक – अस्पष्ट, धूसर, धूसट
  61. हुशार – चतुर, बुद्धिमान, कुशाग्र
  62. मूर्ख – निर्बुद्ध, अज्ञानी, मूढ
  63. शूर – वीर, पराक्रमी, साहसी
  64. भित्रा – घाबरट, डरपोक, भीरू
  65. प्रामाणिक – सचोटीचा, इमानदार, सत्यनिष्ठ
  66. खोटारडा – लबाड, असत्यवादी, कपटी
  67. दयाळू – कृपाळू, करुणामय, मायाळू
  68. निर्दयी – निष्ठुर, क्रूर, कठोर
  69. मेहनती – कष्टाळू, परिश्रमी, उद्योगी
  70. आळशी – सुस्त, निष्क्रिय, कामचुकार
  71. आनंदी – प्रसन्न, हर्षित, उल्हसित
  72. दुःखी – खिन्न, उदास, व्यथित
  73. रागीट – क्रोधी, संतापी, तापट
  74. शांत – स्थिर, निवांत, प्रशांत
  75. प्रेमळ – स्नेही, मायाळू, आपुलकीचा
  76. गर्विष्ठ – अहंकारी, दर्पिष्ट, घमेंडी
  77. नम्र – विनयशील, विनम्र, मृदुभाषी
  78. लोभी – लालची, हव्यासू, हावरट
  79. काळजी – चिंता, विवंचना, फिकीर
  80. आश्चर्य – नवल, विस्मय, अचंबा
  81. कौतुक – प्रशंसा, स्तुती, वाहवा
  82. निंदा – टीका, अपकीर्ती, दोषारोप
  83. स्तुती – प्रशंसा, गुणगान, तारीफ
  84. सन्मान – आदर, मान, प्रतिष्ठा
  85. अपमान – अवमान, अनादर, मानहानी
  86. कीर्ती – प्रसिद्धी, ख्याती, लौकिक
  87. बदनामी – अपकीर्ती, मानहानी, निंदानालस्ती
  88. विश्वास – भरोसा, भरवसा, श्रद्धा
  89. संशय – शंका, संदेह, कुशंका
  90. आशा – उमेद, अपेक्षा, आकांक्षा
  91. प्रयत्न – यत्न, खटपट, परिश्रम
  92. यश – विजय, सिद्धी, सफलता
  93. अपयश – पराजय, विफलता, असफलता
  94. धैर्य – साहस, शौर्य, हिम्मत
  95. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  96. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  97. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  98. क्षमा – माफी, क्षमाशीलता, सहिष्णुता
  99. मैत्री – सख्य, मित्रत्व, दोस्ती
  100. शांती – शांतता, सलोखा, प्रशांती

901 ते 1000

  1. पहाट – प्रभात, उषःकाल, अरुणोदय
  2. सूर्यास्त – अस्ताचल, दिनास्त
  3. चंद्रप्रकाश – चंद्रिका, ज्योत्स्ना, कौमुदी
  4. सूर्यप्रकाश – रविप्रभा, सूर्यतेज, आतप
  5. आकाश – नभ, गगन, अंबर
  6. पृथ्वी – धरा, वसुंधरा, मेदिनी
  7. वारा – पवन, समीर, अनिल
  8. पाऊस – वर्षाव, वृष्टी, पर्जन्य
  9. ढग – मेघ, घन, जलद
  10. वीज – विद्युत, दामिनी, चपला
  11. समुद्र – सागर, सिंधू, जलधी
  12. नदी – सरिता, तटिनी, तरंगिणी
  13. पर्वत – गिरी, शैल, नग
  14. जंगल – वन, अरण्य, विपिन
  15. तलाव – सरोवर, तळे, पुष्करिणी
  16. कमळ – पद्म, पंकज, सरोज
  17. फूल – पुष्प, सुमन, कुसुम
  18. सुगंध – सुवास, परिमळ, दरवळ
  19. झाड – वृक्ष, तरू, पादप
  20. फळ – फल, मेवा
  21. सिंह – केसरी, मृगराज, वनराज
  22. हत्ती – गज, हस्ती, करी
  23. घोडा – अश्व, हय, तुरंग
  24. साप – सर्प, नाग, भुजंग
  25. मोर – मयूर, शिखी, केकी
  26. पक्षी – खग, विहंग, नभचर
  27. गाय – धेनू, गौ, सुरभी
  28. हरीण – मृग, सारंग, हरिण
  29. मासा – मत्स्य, मीन
  30. माकड – वानर, कपि
  31. आई – माता, जननी, माय
  32. वडील – पिता, जनक, तात
  33. मुलगा – पुत्र, सुत, तनय
  34. मुलगी – कन्या, तनया, दुहिता
  35. मित्र – सखा, सुहृद, सोबती
  36. शत्रू – वैरी, रिपू, अरि
  37. राजा – नृप, भूप, नरेश
  38. राणी – राज्ञी, सम्राज्ञी, महाराणी
  39. शिक्षक – गुरु, अध्यापक, आचार्य
  40. विद्यार्थी – शिष्य, छात्र, शिक्षार्थी
  41. ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा
  42. बुद्धी – मती, अक्कल, प्रज्ञा
  43. पुस्तक – ग्रंथ, पोथी, पुस्तिका
  44. शाळा – विद्यालय, पाठशाळा, शिक्षणसंस्था
  45. परीक्षा – कसोटी, चाचणी, परीक्षण
  46. प्रश्न – सवाल, पृच्छा, विचारणा
  47. उत्तर – प्रत्युत्तर, जवाब, प्रतिसाद
  48. कथा – गोष्ट, कहाणी, आख्यायिका
  49. कविता – काव्य, पद्य, रचना
  50. भाषा – वाणी, बोली, भाषापद्धती
  51. आनंद – हर्ष, उल्हास, प्रमोद
  52. दुःख – शोक, खेद, विषाद
  53. राग – क्रोध, कोप, संताप
  54. भीती – भय, धास्ती, दहशत
  55. प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग
  56. दया – करुणा, कृपा, अनुकंपा
  57. क्षमा – माफी, क्षमाशीलता, सहिष्णुता
  58. आशा – उमेद, अपेक्षा, आकांक्षा
  59. इच्छा – अभिलाषा, कामना, आकांक्षा
  60. गर्व – अभिमान, दर्प, अहंकार
  61. नम्रता – विनय, विनम्रता, लीनता
  62. शांती – शांतता, सलोखा, प्रशांती
  63. उत्साह – उमेद, जोश, स्फूर्ती
  64. निराशा – हताशा, नैराश्य, खिन्नता
  65. धैर्य – साहस, शौर्य, हिम्मत
  66. पराक्रम – शौर्य, वीरता, साहस
  67. यश – विजय, सफलता, सिद्धी
  68. अपयश – पराभव, विफलता, असफलता
  69. मेहनत – कष्ट, श्रम, परिश्रम
  70. आळस – सुस्ती, निष्क्रियता, कामचुकारपणा
  71. सत्य – वास्तव, यथार्थ, खरेपणा
  72. असत्य – मिथ्या, खोटेपणा, अनृत
  73. न्याय – इन्साफ, नीती, न्यायनिवाडा
  74. अन्याय – अनीती, जुलूम, अत्याचार
  75. स्वातंत्र्य – मुक्तता, स्वाधीनता, स्वतंत्रता
  76. गुलामगिरी – दास्य, पारतंत्र्य, पराधीनता
  77. एकता – ऐक्य, एकजूट, एकात्मता
  78. भांडण – तंटा, कलह, वाद
  79. मैत्री – सख्य, मित्रत्व, दोस्ती
  80. शत्रुत्व – वैर, वैमनस्य, दुश्मनी
  81. संपत्ती – धन, दौलत, ऐश्वर्य
  82. गरीब – निर्धन, दरिद्री, दीन
  83. श्रीमंत – धनवान, संपन्न, सधन
  84. नफा – लाभ, फायदा, प्राप्ती
  85. तोटा – नुकसान, हानी, घाटा
  86. व्यापार – व्यवसाय, वाणिज्य, खरेदी-विक्री
  87. मदत – साहाय्य, सहकार्य, हातभार
  88. संकट – आपत्ती, विपत्ती, अरिष्ट
  89. अडचण – समस्या, अडथळा, अडसर
  90. उपाय – तोडगा, मार्ग, समाधान
  91. सुंदर – रमणीय, मनोहर, सुरेख
  92. कुरूप – विद्रूप, बेढब, ओंगळ
  93. मोठा – विशाल, प्रचंड, भव्य
  94. लहान – छोटा, चिमुकला, अल्प
  95. नवीन – नूतन, नवा, अभिनव
  96. जुना – प्राचीन, पुरातन, जीर्ण
  97. स्वच्छ – निर्मळ, शुद्ध, साफ
  98. घाणेरडा – मळका, मलिन, अस्वच्छ
  99. जलद – वेगवान, द्रुत, शीघ्र
  100. समाधान – संतोष, तृप्ती, तोष


∆विद्यार्थ्यांसाठी सराव प्रश्न
1.सूर्य या शब्दाचा एक समानार्थी शब्द सांगा.
2.समुद्र या शब्दाचे दोन समानार्थी शब्द लिहा.
3.शिक्षक या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?
4.सिंह या शब्दाचे समानार्थी शब्द लिहा.
5.स्वातंत्र्य या शब्दाचा समानार्थी शब्द सांगा.
6.दुःख या शब्दाचे दोन समानार्थी शब्द लिहा.
7.पृथ्वी या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?
8.विजय या शब्दाचे दोन समानार्थी शब्द लिहा.
9.आकाश या शब्दाचे समानार्थी शब्द सांगा.
10.मैत्री या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?

1000 समानार्थी शब्द, मराठी समानार्थी शब्द, समानार्थी शब्द मराठी, Marathi Synonyms Words, Marathi Grammar, मराठी व्याकरण, मराठी शब्दसंग्रह, समानार्थी शब्द यादी, इयत्ता 1 ते 10, शिष्यवृत्ती परीक्षा, नवोदय परीक्षा, स्पर्धा परीक्षा, Marathi Study Material, Marathi Educational


नोव्हेंबर ०४, २०२६

दुष्काळग्रस्त विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ 2026 | 5 अटी व शर्ती जाहीर

 

दुष्काळग्रस्त विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ! शासनाचा मोठा निर्णय; 5 अटी व शर्ती जाहीर

..

यावर्षी महाराष्ट्रात अनेक जिल्ह्यात दुष्काळ पडला आहे.याच धर्तीवर,महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागातील विद्यार्थ्यांसाठी एक दिलासादायक बातमी आहे. राज्य शासनाने पात्र विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ करण्याबाबत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.

3 नोव्हेंबर 2026 रोजी उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने यासंदर्भात शासन निर्णय जाहीर केला आहे. या निर्णयामुळे आर्थिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

परीक्षा शुल्क माफीचा लाभ कोणाला मिळणार?

सन 2026 मध्ये दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आलेल्या तालुक्यांमधील उच्च व तंत्रशिक्षण विभागांतर्गत कला संस्थांच्या अभ्यासक्रमांना प्रवेश घेतलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना या सवलतीचा फायदा मिळणार आहे.

शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी संबंधित परीक्षांच्या शुल्कापोटी शासनाने 20 लाख 38 हजार 630 रुपये खर्चास मान्यता दिली आहे.

परीक्षा शुल्क माफीसाठी 5 महत्त्वाच्या अटी व शर्ती

1. दुहेरी लाभ मिळणार नाही

एखाद्या विद्यार्थ्याला त्याच परीक्षेसाठी दुसऱ्या शासकीय योजनेतून 100 टक्के परीक्षा शुल्क माफी मिळत असल्यास पुन्हा या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.

2. बाह्य विद्यार्थ्यांना लाभ नाही

बहिःस्थ (External) विद्यार्थी म्हणून नोंदणी केलेल्या विद्यार्थ्यांना या सवलतीचा लाभ मिळणार नाही.

3. शहरात राहणाऱ्या पालकांच्या विद्यार्थ्यांना अपात्रता

ज्या विद्यार्थ्यांचे पालक प्रत्यक्ष शहरात राहून नोकरी किंवा व्यवसाय करतात आणि त्यांच्या नावावर गावामध्ये शेतजमीन आहे, अशा विद्यार्थ्यांना या सवलतीचा लाभ मिळणार नाही.

4. संस्थांनी प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक

संबंधित कला संस्थांनी पात्र विद्यार्थ्यांची माहिती आणि आवश्यक प्रस्ताव शासनाकडे सादर करणे आवश्यक आहे.

5. आधी मिळालेल्या शुल्क सवलतीची पडताळणी

महाडीबीटी पोर्टलवरील योजनांमधून यापूर्वी 50 टक्के किंवा 100 टक्के परीक्षा शुल्क माफी मिळालेल्या विद्यार्थ्यांची माहिती तपासली जाणार आहे. यापूर्वी 50 टक्के शुल्क माफी मिळालेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना उर्वरित 50 टक्के शुल्क माफी मिळू शकते.

शासनाने किती निधी मंजूर केला?

शैक्षणिक वर्ष 2026-27 मधील संबंधित परीक्षांसाठी शासनाने एकूण 20 लाख 38 हजार 630 रुपये खर्चास मान्यता दिली आहे. हा निधी महाराष्ट्र राज्य कला शिक्षण मंडळाच्या खात्यातून अदा करण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे.

विद्यार्थ्यांनी काय करावे?

  1. आपल्या संबंधित कला संस्थेशी संपर्क साधावा.
  2. परीक्षा शुल्क माफीसाठी आपली पात्रता तपासावी.
  3. आवश्यक कागदपत्रे संस्थेकडे जमा करावीत.
  4. यापूर्वी मिळालेल्या शिष्यवृत्ती किंवा शुल्क सवलतीची माहिती द्यावी.

महत्त्वाचे प्रश्न आणि उत्तरे

प्रश्न 1 : परीक्षा शुल्क माफीचा शासन निर्णय कधी जाहीर झाला?

उत्तर : 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी.

प्रश्न 2 : कोणत्या विद्यार्थ्यांना लाभ मिळणार?

उत्तर : दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील उच्च व तंत्रशिक्षण विभागांतर्गत कला संस्थांमधील पात्र विद्यार्थ्यांना.

प्रश्न 3 : बाह्य विद्यार्थ्यांना लाभ मिळेल का?

उत्तर : नाही.

प्रश्न 4 : आधी 50 टक्के शुल्क माफी मिळालेल्या विद्यार्थ्यांना उर्वरित सवलत मिळेल का?

उत्तर : पात्रतेनुसार उर्वरित 50 टक्के शुल्क माफी मिळू शकते.

प्रश्न 5 : शासनाने किती निधी मंजूर केला आहे?

उत्तर : 20 लाख 38 हजार 630 रुपये.

निष्कर्ष

दुष्काळग्रस्त भागातील विद्यार्थ्यांसाठी शासनाचा हा निर्णय दिलासादायक आहे. मात्र, या योजनेचा लाभ सर्व विद्यार्थ्यांना सरसकट मिळणार नसून शासनाने निश्चित केलेल्या अटी व पात्रतेनुसारच मिळणार आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी आपल्या संबंधित संस्थेकडून अधिक माहिती घ्यावी.

अधिकृत संदर्भ : महाराष्ट्र शासन, उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाचा शासन निर्णय दिनांक 3 नोव्हेंबर 2026.

नोव्हेंबर ०४, २०२६


Crocs चप्पल आपण घालाव्या की नाही? रोज वापरल्याने पायांना काय होते? जाणून घ्या फायदे आणि तोटे



आजकाल लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत अनेकजण Crocs चप्पल वापरताना दिसत आहेत.या चप्पल वजनाने हलक्या, मऊ आणि घालायला सोप्या असतात. त्यामुळे अनेकांना त्या खूपच आवडतात.

पण तुम्हाला माहिती आहे का? Crocs चप्पल रोज आणि जास्त वेळ वापरणे पायांसाठी योग्य आहे का? जास्त वेळ या चप्पल घातल्याने पाय दुखू शकतात का? याबाबत आरोग्यतज्ज्ञांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टी सांगितल्या आहेत.

चला तर मग, Crocs चप्पल वापरण्याचे फायदे आणि तोटे समजून घेऊया.

1. Crocs चप्पल घालणे चांगले की वाईट?

Crocs चप्पल पूर्णपणे वाईट आहेत असे म्हणता येणार नाही. कमी वेळ वापरण्यासाठी त्या आरामदायक ठरू शकतात.

या चप्पल वजनाने हलक्या असतात. पायांना पुरेशी जागा मिळते. त्या सहज स्वच्छ करता येतात. घरात थोडे चालणे, बागकाम करणे किंवा जवळच्या दुकानात जाणे अशा कामांसाठी त्यांचा वापर करता येतो.

मात्र, दिवसभर चालणे किंवा जास्त वेळ उभे राहण्यासाठी प्रत्येक प्रकारच्या Crocs चप्पल योग्य असतीलच असे नाही.

2. Crocs चप्पल जास्त वेळ घातल्याने काय होऊ शकते?

आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, काही प्रकारच्या Crocs चप्पलमध्ये पायाच्या कमानीला (Arch) पुरेसा आधार मिळत नाही. तसेच टाचेला पक्की व घट्ट पकड मिळत नाही.

त्यामुळे सतत वापर केल्यास काही लोकांना पुढील त्रास होऊ शकतात.

1. टाच दुखणे

जास्त वेळ चालल्यामुळे काही लोकांना टाचांमध्ये दुखणे किंवा थकवा जाणवू शकतो.

2. पायांच्या तळव्यांना त्रास

पायाला योग्य आधार न मिळाल्यास पायांच्या तळव्यांमध्ये वेदना होऊ शकतात.

3. बोटांवर ताण येणे

चप्पल पायात व्यवस्थित राहत नसल्यास ती निसटू नये म्हणून काही लोक नकळत पायाची बोटे आवळतात. त्यामुळे बोटांवर ताण येऊ शकतो.

4. पायांना फोड येणे

जास्त वेळ वापरल्याने घर्षणामुळे काही लोकांच्या पायांवर फोड येऊ शकतात.

5. चालताना तोल जाणे

चप्पल पायात व्यवस्थित बसत नसेल तर चालताना ती निसटू शकते. त्यामुळे पडण्याचा धोका वाढू शकतो.

हे त्रास प्रत्येकालाच होतील असे नाही. चप्पलचा प्रकार, वापरण्याचा वेळ आणि व्यक्तीच्या पायांची स्थिती यावर परिणाम अवलंबून असतो.

3. Crocs चप्पल वापरण्याचे फायदे कोणते?

Crocs चप्पलचे काही फायदेही आहेत.

  • वजनाने हलक्या असतात.
  • घालणे आणि काढणे सोपे असते.
  • पायाच्या बोटांना पुरेशी जागा मिळते.
  • स्वच्छ करणे सोपे असते.
  • पावसाळ्यात किंवा पाण्याजवळ वापरण्यास सोयीच्या ठरू शकतात.
  • कमी वेळ वापरण्यास आरामदायक असतात.

4. कोणत्या वेळी Crocs चप्पल घालणे टाळावे?

खालील परिस्थितीत Crocs चप्पल वापरणे टाळावे.

  • लांब पल्ल्याचे चालणे.
  • धावणे किंवा व्यायाम करणे.
  • डोंगराळ भागात फिरणे.
  • जास्त वेळ उभे राहून काम करणे.
  • घसरड्या जागेवर चालणे.
  • खेळताना किंवा धावताना लहान मुलांनी वापरणे.

विशेषतः ज्यांना पाय दुखण्याचा त्रास आहे किंवा चालताना तोल सांभाळण्यास अडचण येते, त्यांनी योग्य आधार देणारे पादत्राणे निवडावेत.

5. Crocs चप्पल वापरताना कोणती काळजी घ्यावी?

  1. आपल्या पायाच्या मापाचीच चप्पल निवडा.
  2. चप्पलचा मागील पट्टा टाचेच्या मागे लावा.
  3. चप्पल खूप सैल किंवा घट्ट नसावी.
  4. दिवसभर एकाच चप्पलचा वापर करू नका.
  5. पायांना घाम येत असल्यास पाय स्वच्छ आणि कोरडे ठेवा.
  6. पाय दुखत असल्यास अशा चप्पलचा वापर कमी करा.

6. लहान मुलांनी Crocs चप्पल घालाव्या का?

लहान मुलांना Crocs चप्पल घालायला आवडतात. त्या रंगीबेरंगी आणि हलक्या असतात.

परंतु लहान मुले सतत धावत असतात आणि खेळत असतात. त्यामुळे त्यांच्या पायात व्यवस्थित बसणारे आणि टाचेला चांगला आधार देणारे शूज वापरणे अधिक योग्य ठरते.

शाळेत, खेळताना किंवा धावताना योग्य फिटिंगचे शूज वापरण्यास प्राधान्य द्यावे.

निष्कर्ष

Crocs चप्पल घालणे चुकीचे नाही. मात्र त्यांचा वापर किती वेळ आणि कोणत्या कामासाठी करतो, हे महत्त्वाचे आहे.

घरात थोडा वेळ वापरण्यासाठी किंवा जवळच्या ठिकाणी जाण्यासाठी त्या सोयीच्या असू शकतात. परंतु लांब चालणे, धावणे किंवा दिवसभर उभे राहणे यासाठी पायांना योग्य आधार देणारे शूज वापरणे चांगले.

आपल्या पायांचे आरोग्य जपण्यासाठी आरामदायक आणि योग्य मापाची पादत्राणे निवडा.

महत्त्वाची सूचना : पायांमध्ये सतत वेदना, सूज किंवा चालताना त्रास होत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. हा लेख केवळ सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे.

नोव्हेंबर ०४, २०२६

भाषा विषय दैनंदिन निरीक्षण नोंदी 2026-2027 | ६५ महत्त्वाचे मुद्दे

भाषा विषय दैनंदिन निरीक्षण नोंदी | मराठी विषयासाठी ६० महत्त्वाचे मुद्दे


विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासामध्ये भाषा विषयाला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. विद्यार्थ्यांचे बोलणे, ऐकणे, वाचन, लेखन, संभाषण कौशल्य, विचार मांडण्याची पद्धत आणि भाषेचा योग्य वापर या बाबींचे नियमित निरीक्षण करणे आवश्यक असते.

शालेय स्तरावर विद्यार्थ्यांच्या भाषिक प्रगतीचे मूल्यमापन करण्यासाठी दैनंदिन निरीक्षण नोंदी उपयुक्त ठरतात. या नोंदींच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांची भाषिक क्षमता, आत्मविश्वास, सर्जनशीलता आणि अभिव्यक्ती कौशल्य समजण्यास मदत होते.

खाली भाषा विषयाच्या दैनंदिन निरीक्षणासाठी ६० महत्त्वाचे मुद्दे दिले आहेत.

भाषा विषय : दैनंदिन निरीक्षणाचे ६० मुद्दे

१. बोलणे व संभाषण कौशल्य

१. इतरांनी प्रमाण भाषा वापरावी यासाठी प्रयत्न करतो.

२. बोलताना शब्द व वाक्यांचा अचूक आणि समर्पक वापर करतो.

३. उदाहरणे देऊन आपले म्हणणे पटवून सांगताना म्हणींचा वापर करतो.

४. अभ्यासक्रमातील नवीन शब्दांचा वापर करून बोलतो.

५. भाषण करताना अगदी सहजपणे व आत्मविश्वासाने बोलतो.

६. बोलीभाषेत बोलताना प्रमाणभाषेचा योग्य वापर करतो.

७. बोलताना वयानुसार योग्य संबोधन वापरतो.

८. मोठ्यांशी बोलताना अत्यंत नम्रतेने बोलतो.

९. स्वतःच्या गरजा योग्य भाषेत व्यक्त करतो.

१०. विचारलेल्या प्रश्नांची अचूक व व्यवस्थित उत्तरे देतो.

११. एखाद्या गोष्टीचे कारण योग्य उदाहरणांसह पटवून देतो.

१२. इतरांशी संवाद साधताना देहबोलीचा योग्य वापर करतो.

१३. स्वतःचे अनुभव श्रवणीय व प्रभावी भाषेत सांगतो.

१४. कुठे काय बोलावे आणि काय बोलू नये याचे योग्य ज्ञान आहे.

१५. बोलण्याची भाषा लाघवी, नम्र व सुंदर आहे.

१६. आपल्या बोलण्याच्या शैलीमुळे सर्वांना आवडतो.

१७. सर्वांसमोर बोलताना धीटपणे व नैसर्गिकपणे बोलतो.

१८. संवाद साधण्याचे कौशल्य उत्तम आहे.

१९. परिचित व अपरिचित व्यक्तींशी योग्य संवाद साधतो.

२०. इतरांचे न पटलेले मत सौम्य भाषेत व्यक्त करतो.

२१. भाषेचा वापर करताना व्याकरणाचे नियम सहजपणे पाळतो.

२२. स्वतःच्या भावना योग्य शब्दांत व्यक्त करतो.

२. ऐकणे व आकलन कौशल्य

२३. संवाद, कथा, गाणी व मजकूर लक्षपूर्वक ऐकतो.

२४. ऐकलेल्या संवादावर किंवा मजकुरावर आधारित प्रश्नांची अचूक उत्तरे देतो.

२५. ऐकलेल्या मजकुरावर समर्पक भाषेत उत्तरे देतो.

२६. कवितेच्या ओळी किंवा कडवे ऐकून लगेच पूर्ण करतो.

२७. कवितेच्या ओळी किंवा कडवे ऐकून संपूर्ण कविता म्हणतो.

२८. दिलेल्या सूचना लक्षपूर्वक ऐकतो व त्यांचे तंतोतंत पालन करतो.

२९. सूचना ऐकून त्यानुसार योग्य कृती करतो.

३०. शब्द किंवा मजकूर लक्षपूर्वक ऐकून अचूक लिहितो.

३१. शब्द किंवा मजकूर ऐकून जलद गतीने व अचूक लिहितो.

३. वाचन व आकलन कौशल्य

३२. दिलेला मजकूर योग्य उच्चारांसह स्पष्टपणे वाचतो.

३३. वाचन करताना योग्य स्वराघात व बलाघाताचा वापर करतो.

३४. मजकूर वाचताना अर्थपूर्ण व लक्षणीय वाचन करतो.

३५. सूचविलेल्या कडव्याचा अर्थ स्पष्टपणे सांगतो.

३६. वाचलेल्या कथा, प्रसंग किंवा भागाचा आशय सुंदर रीतीने सांगतो.

३७. वाचलेल्या मजकुरावर आधारित प्रश्नांची योग्य उत्तरे देतो.

४. कथाकथन व सर्जनशील अभिव्यक्ती

३८. स्वतःच्या कल्पनेतून छोट्या छोट्या कथा तयार करतो.

३९. स्वतः तयार केलेल्या कथा सुंदर रीतीने सांगतो.

४०. सूचविलेली कथा योग्य व सुंदर भाषेत सांगतो.

४१. कथा सांगताना समर्पक हावभाव व योग्य वाक्यरचनेचा वापर करतो.

४२. दिलेल्या प्रसंगाचे किंवा कथेचे आशयपूर्ण वर्णन करतो.

४३. सूचविलेल्या विषयानुसार प्रश्न तयार करून विचारतो.

४४. दिलेल्या विषयावर अनेक प्रश्न जलद गतीने तयार करून विचारतो.

४५. दिलेल्या मुद्द्यांच्या आधारे स्वतः कथा तयार करून सांगतो.

५. कविता, गीत व अभिनय कौशल्य

४६. सूचविलेली कविता किंवा गीत तालासुरात म्हणतो.

४७. कविता किंवा गीत लय, ताल व सुरेल आवाजात सादर करतो.

४८. कवितेचे किंवा गीताचे साभिनय व कृतीयुक्त सादरीकरण करतो.

४९. कवितेचे किंवा गीताचे स्पष्ट उच्चार व योग्य कृतींसह सादरीकरण करतो.

५०. दिलेल्या प्रसंगाचे किंवा संवादाचे योग्य अभिनयासह सादरीकरण करतो.

५१. प्रसंग किंवा संवाद सादर करताना योग्य कृती व हावभावांचा वापर करतो.

६. लेखन कौशल्य

५२. सूचविलेला मजकूर पाहून आकर्षक पद्धतीने लिहितो.

५३. मजकूर सुंदर व वळणदार अक्षरात लिहितो.

५४. दिलेला मजकूर शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार अचूक लिहितो.

५५. दिलेल्या शब्दांचा व वाक्यांचा योग्य वापर करून लेखन करतो.

५६. दिलेली चित्रे पाहून त्यांचे अचूक वर्णन लिहितो.

५७. चित्रांचे वर्णन योग्य भाषाशैलीत व सुंदर वाक्यरचनेत लिहितो.

७. निरीक्षण व कृती कौशल्य

५८. दिलेल्या घटनांची चित्रे योग्य क्रमाने लावून दाखवतो.

५९. दिलेल्या सूचना लक्षपूर्वक ऐकून त्यानुसार कृती करतो.

६०. दिलेल्या चित्रांच्या व मुद्द्यांच्या आधारे योग्य क्रमाने कथा तयार करून सांगतो.

८. सर्जनशील लेखन व शब्दसंग्रह कौशल्य

६१. सूचविलेल्या मुद्द्यांच्या आधारे सुंदर कथा तयार करून सांगतो.

६२. सूचविलेल्या शब्दांचे समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द सांगतो.

६३. सूचविलेल्या शब्दांसाठी अचूक व योग्य नवीन शब्द सांगतो.

६४. चित्र पाहून प्रश्न तयार करतो व ते लिहितो.

६५. चित्राचे निरीक्षण करून त्यानुसार समर्पक प्रश्न तयार करतो.

भाषा विषयाच्या दैनंदिन निरीक्षणाचे महत्त्व

भाषा विषयाच्या दैनंदिन निरीक्षणामुळे विद्यार्थ्यांच्या भाषिक कौशल्यांचा विकास समजण्यास मदत होते. विद्यार्थ्यांना आपले विचार स्पष्टपणे मांडता येतात. त्यांचा शब्दसंग्रह वाढतो. वाचन, लेखन, संभाषण आणि श्रवण कौशल्यांमध्ये सुधारणा होते.

शिक्षकांनी प्रत्येक विद्यार्थ्याचे नियमित निरीक्षण करून त्याच्या क्षमतेनुसार प्रोत्साहन द्यावे. ज्या विद्यार्थ्यांना भाषिक कौशल्यांमध्ये अडचणी येतात, त्यांना अतिरिक्त सराव व मार्गदर्शन द्यावे.

निष्कर्ष

दैनंदिन निरीक्षण नोंदी या विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीचे मूल्यमापन करण्यासाठी महत्त्वाचे साधन आहे. भाषा विषयातील ऐकणे, बोलणे, वाचणे आणि लिहिणे या चारही कौशल्यांचा विकास करण्यासाठी वरील ६० निरीक्षण मुद्द्यांचा शिक्षकांना उपयोग होऊ शकतो.


6 वी ,7वी,8वी सर्व विषयांच्या  वर्णनात्मक नोंदी