( समानार्थी शब्द (वर्णानुक्रमानुसार )
अभिनेता = नट, कलावंत
अपराध = गुन्हा
अग्नी = आग, अनल, पावक, वन्ही, विस्तव, वैश्वानर अत्याचार = अन्याय, जुलूम
अचल = स्थिर, शांत, पर्वत
अपाय = त्रास, इजा
अमृत = पीयूष, सुधा, संजीवनी
अवचित = एकदम, अचानक
अवर्षण = दुष्काळ (पाऊस न पडणे)
अविरत = सतत, अखंड
अनर्थ = अरिष्ट, संकट
अरण्य = रान, वन, कानन, विपिन, जंगल
अहंकार = गर्व, घमेंड, दर्प
आई = माता, जननी, माउली, माय, मातोश्री, जन्मदात्री, जन्मदा
आरसा = दर्पण, मुकुर
आरंभ प्रारंभ, सुरुवात
आकाश = गगन, नभ, अंबर, व्योम, आभाळ, ख, तारांगण
आयुष्य = जीवन
आनंद हर्ष, मोद, तोष, आमोद, संतोष, उल्हास
आश्चर्य = नवल, अचंबा, विस्मय
आज्ञा आदेश, हुकूम
आपत्ती - संकट, विपत्ती, अरिष्ट
आसन = बैठक
आस - इच्छा, मनीषा, अपेक्षा
आसक्ती - लोभ, हव्यास
आसूड = चाबूक
अंग = शरीर, तनू, काया, कुडी, देह, बाजू
अंगार = निखारा, विस्तव
अंत = शेवट, अखेर
अंतरिक्ष = अवकाश
अंधार = काळोख, तम, तिमिर
इहलोक = मृत्युलोक
इशारा = सूचना, खूण
इंद्र = सुरेंद्र, देवेंद्र
उणीव = कमतरता, न्यून, न्यूनता
उपवन = बगीचा, बाग, उद्यान, वाटिका
उदर = पोट
उदास = खिन्न, दुःखी
उत्कर्ष = भरभराट, संपन्नता, समृद्धी
उपद्रव = त्रास, छळ
ऊर्जा = शक्ती
ऋषी = मुनी, वैरागी, योगी, साधू
एकजूट = एकी, ऐक्य, एकता
ऐश्वर्य = श्रीमंती, वैभव
औक्षण = ओवाळणे
कष्ट = श्रम, मेहनत
करमणूक = मनोरंजन
कट = कारस्थान, डाव
कटी = कंबर
कठोर = निर्दय, निष्ठुर
कनक = सोने, कांचन, हेम, सुवर्ण
कमळ = पंकज, अंबुज, राजीव, पुष्कर, पद्म, सरोज, कुमुदिनी
कपाळ = ललाट, भाल, मस्तक, निढळ
काठ = तीर, किनारा, तट
कान = कर्ण, श्रवण, श्रोत्र
कावळा = काक, एकाक्ष, वायस
काष्ठ = लाकूड
किल्ला = गड, तट, दुर्ग
किमया = जादू, चमत्कार
कुटी = झोपडी, खोपट
कृपण = कंजूष, चिकू
कृश = हडकुळा, सडपातळ
खडक = खूप मोठा दगड, पाषाण
खटाटोप = प्रयत्न, मेहनत, धडपड
खग = पक्षी, विहग, अंडज, द्विज
खड्ग = तलवार, समशेर
खेडे = गाव, ग्राम
खंत = खेद, दुः
ख ख्याती = प्रसिद्धी, कीर्ती
गवई = गायक
ग्रंथ = पुस्तक
गनीम शत्रू, अरी, वैरी, दुश्मन
गणपती = गजानन, लंबोदर, विनायक, एकदंत, गौरीसुत, प्रथमेश, गणनायक, गणराज, अमेय, गजवदन, गौरीनंदन, विघ्नहर्ता
गरुड खगेंद्र, द्विजराज, वैनतेय
गृहिणी घरधनीण
गाणे = गीत
गाय = धेनू, गो, गोमाता
गोष्ट = कथा, कहाणी
गौरव = सत्कार, सन्मान, अभिनंदन
गंध = वास, परिमळ
घर = सदन, गृह, निवास, भवन, गेह, आलय, निकेतन, तुरंग, वाजी
घोडा = हय, अश्व, तुरग, वारु
चेहरा तोंड, मुख, वदन, आनन
चौफेर = चहूकडे, सर्वत्र, भोवताली
चंद्र = रजनीनाथ, शशांक, शशी, सोम, निशानाथ, इंदू, सुधांशू, सुधाकर
चांदणे = कौमुदी, ज्योत्स्ना, चंद्रिका
छडा = शोध, तपास
छंद = नाद, आवड
छिद्र = भोक
जरा = म्हातारपण
जयघोष जयजयकार
जिन्नस = पदार्थ
जिव्हाळा = माया, प्रेम, ममता
जीर्ण = जुने
ज्येष्ठ = मोठा, वरिष्ठ
झाड वृक्ष, तरू, पादप, द्रुम
झुंबड = गर्दी, रीघ, थवा
झुंज = लढा, संग्राम, संघर्ष
झेंडा = ध्वज, निशाण, पताका
झोका = हिंदोळा, झोपाळा
टंचाई = कमतरता
ठसा = खूण, छाप, मुद्रा
ठग = लुटारू, भामटा, लुटारू
ठक = लबाड
ठेकेदार = कंत्राटदार, मक्तेदार
डोके = मस्तक, शिर, माथा, शीर्ष
डोंगर = पर्वत, नग, शैल, अचल
डोळे = चक्षु, अक्ष, नयन, नेत्र, लोचन
ढग = मेघ, जलद, अभ्र, अंबुद, पयोद
ढीग रास, खच, थर
तलाव = कासार, सारस, तटाक, तळे
तरुण = जवान, युवक
तारे = तारका, चांदण्या, नक्षत्रे
तारू = जहाज, गलबत
तिमिर = अंधार, काळोख
तृषा = तहान, लालसा
तृण = गवत
तुरुंग = कारागृह, कैदखाना, बंदीखाना
थंड शीत, गार, शीतल
थवा = समुदाय, घोळका, गट, चमू, जमाव
दंत = दात
दंडवत = नमस्कार, प्रणाम, नमन
दास = चाकर, नोकर
दारा = बायको, पत्नी
दानव = राक्षस, दैत्य, असुर
दागिना = अलंकार, भूषण
दिन = दिवस, वासर, अह
दीन = गरीब, रंक, दरिद्री
दुजा = दुसरा
दुनिया = जग, विश्व
दुर्दशा = दुरवस्था, दुःस्थिती
दुर्धर = कठीण, गहन
देव = सुर, ईश्वर, ईश, परमेश
दैन्य = दारिद्रय, गरिबी
धरती धरणी, भूमी, पृथ्वी,वसुंधरा, वसुधा, महि ,क्षोणी, धरित्री, अवनी,रसा
धवल = पांढरे, शुभ्र
धनुष्य = चाप, कोदंड, धनू ,तीरकमठा
धन = पैसा, संपत्ती, द्रव्य वित्त, संपदा
नगर = शहर, पूर, पुरी
नजराणा = भेट, उपहार
नवनीत = लोणी
नदी = सरिता, तटिनी,जीवनदायिनी
नृप = राजा, भूप, भूपती,भूपाळ, नरेश, महीपती
नाथ = धनी, स्वामी
नारळ = श्रीफळ, नारिकेल
निर्जन = ओसाड
निर्झर = झरा
निर्मळ = स्वच्छ
निश्चय = निर्धार, निग्रह
नीच = तुच्छ, अधम, चांडाळ
नेता = नायक, पुढारी
नौदल = आरमार
पशू = प्राणी, जनावर, श्वापद
पती भ = नवरा, भ्रतार
पर्वत = नग, अद्री, गिभि अचल, शैल
परिमल = सुवास, सुगंध
पाणी = जल, पय, उदक,वारी, नीर, सलील, जीवन
पारंगत निपुण, तरबेज, कुशल, पटू
पान= पर्ण, पत्र, पल्लव, दल
पोपट= राघू, रावा, शुक, कीर
पंक = चिखल
पंक्ती पंडित रांग, ओळ, पंगत
पंडित =शास्त्री, विद्वान, बुद्धिमान
प्रकाश उजेड, तेज
प्रजा = लोक, रयत, जनता
प्रपंच = संसार
प्रतीक चिन्ह, खूण
प्रताप = पराक्रम, शौर्य
प्राचीन = पूर्वीचा, पुरातन, जुनाट
प्रातः काळ = सकाळ, उषा, पहाट
प्रेम = माया, लोभ, स्नेह
फूल = पुष्प, सुमन, कुसुम, सुम
बहर = हंगाम, सुगी
बक = बगळा
बाप = वडील, पिता, जनक, जन्मदाता, तात
बांधेसूद = रेखीव, सुडौल
बेढब = बेडौल
बेल = वृषभ, पोळ, खोंड
बंधन निबंध, मर्यादा
बंधू = भाऊ, भ्राता
ब्रीद = बाणा, प्रतिज्ञा
भगिनी बहीण, सहोदरी, अग्रजा, अनुजा
भरवसा = विश्वास, खात्री
भार = ओझे
भान = शुद्ध, जागृती
भाऊबंद नातेवाईक, आप्त, सगेसोयरे
भुंगा = भ्रमर, भृंग, अलि, मिलिंद
भू = जमीन, धरा, भूमी, धरणी, धरित्री
भेद = फरक, भिन्नता
भेकड भित्रा, भ्याड, भीरू
महिमा = थोरवी, मोठेपणा, माहात्म्य
मनसुबा = बेत, विचार
मकरंद = मध
मलूल = निस्तेज
मंदिर = देऊळ, देवालय
मयूर = मोर
मत्सर = द्वेष, असूया
मार्ग = रस्ता, वाट, पथ, सडक
मानव = मनुष्य, माणूस, नर, मनुज
मासा=मीन, मत्स्य
मित्र= दोस्त, सवंगडी, साथीदार, सोबती, स्नेही
मुलामा = लेप
मुलगा = सुत, पुत्र, तनय, नंदन, लेक, आत्मज
मुलगी = तनया, दुहिता, कन्या, तनुजा, लेक, सुता, पुत्री, आत्मजा
मूषक = उंदीर
मेष = मेंढा
मोहिनी = भुरळ
मौज = मजा, गंमत
मंगल = पवित्र
याचक = भिकारी
यातना = दुःख, वेदना
यान = अंतराळवाहन
युवती = तरुणी
रात्र = रजनी, यामिनी, निशा, रात
रूक्ष = कोरडे, नीरस
रोष = राग
रंक = गरीब
लढा = लढाई, संघर्ष, संग्राम
लाज = शरम, भीड
लाडका आवडता
लावण्य= सौंदर्य,
वर=नवरा,पती, भ्रतार
वंदन = नमस्कार, प्रणाम, नमन, अभिवादन, प्रणिपात
वर्षा = पाऊस, पावसाळा
वचक = धाक, दरारा
वत्स = वासरू, बालक
वारा = वायू, वात, अनिल, मरुत, पवन, समीर
वासना = इच्छा
वाली = रक्षणकर्ता, कैवारी
वायदा करार
विलंब = उशीर
विमल = निष्कलंक, निर्मळ
विवंचना = काळजी, चिंता
विद्रूप = कुरूप
विनय = नम्रता
विस्तृत = विशाल, विस्तीर्ण
विस्मय = आश्चर्य, नवल
विलग = सुटे, अलग
विषण्ण = खिन्न, कष्टी
वीज = चपला, चंचला, तडिता, बिजली, सौदामिनी, विद्युत, विद्युल्लता
वेश = पोशाख, पेहराव
व्यथा दुःख, वेदना, यातना
व्रण = खूण, क्षत
व्याकूळ = दुःखी, कासावीस
शव = प्रेत
शक्ती= बळ, जोर, ताकद, सामर्थ्य, ऊर्जा
शर = बाण, तीर, सायक
शत्रू = अरी, रिपू, वैरी
शेज = बिछाना, अंथरूण, शय्या
शिकारी = पारधी
शिक्षक = गुरुजी, गुरू, मास्तर
शीघ्र = जलद, लवकर
शीण = थकवा
शिकस्त = पराकाष्ठा
सज्जन = संत
समाधान = आनंद, संतोष
समुद्र = सागर, सिंधू, रत्नाकर, जलधी, पयोधी, जलनिधी
समय = वेळ
साप = सर्प, भुजंग, अही
संहार = नाश, विनाश, सर्वनाश, विध्वंस
स्वच्छ = नीटनेटका, निर्मळ, साफ
स्तुती = प्रशंसा, कौतुक
साधू = संन्यासी, मुनी, ऋषी
साथ = सोबत, संगत
सुगम = सुलभ, सोपा, सुकर
सुरेल = सुश्राव्य
सुंदर = सुरेख, छान, देखणे
सीमा = वेस, मर्यादा, शीव
सेवक = दास, नोकर
सैन्य = फौज, दल
संघ = गट, चमू, समूह
संशोधक = शास्त्रज्ञ
संदेश = निरोप, सांगावा
संकल्प = बेत, मनसुबा
स्वामी = धनी, मालक
स्वेद = घाम, घर्म
सूर्य = रवी, भास्कर, भानू, आदित्य, दिनकर, दिनमणी, सविता, वासरमणी, मार्तंड, मित्र
संग्राम - युद्ध, समर, संगर, लढाई
संशय = शंका
सिंह = वनराज, केसरी, मृगेंद्र
स्त्री = महिला, वनिता, नारी ,ललना, कामिनी
हताश = निराश
हरीण = मृग, सारंग, कुरंग
हत्ती = गज, कुंजर
हात = कर, हस्त, पाणि, भुजा, बाहू हिम = बर्फ
हिंमत = धैर्य, धाडस
हुशार = चतुर, चाणाक्ष
होडी = नाव, नौका, तर
क्षत = जखम, व्रण, इजा
क्षमा = माफी
क्षय = झीज, ऱ्हास
क्षीण = अशक्त
क्षीर = दूध
क्षुधा = भूक
क्षेम = कल्याण, हित, कुशल
क्षोभ = क्रोध
ज्ञान = विद्या
ज्ञाता = शहाणा, जाणकार
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा